نقش ارزنده بانک کشاورزی در حمایت هدفمند از تولیدکنندگان کالاهای اساسی
بانک کشاورزی در حمایت از تولیدکنندگان کالاهای اساسی، از الگوی اعتباری سنتی به سمت مداخلات ساختاری هدفمندتر حرکت کرده است. منطق محوری این تغییر آن است که به جای تزریق یکسان منابع به کل بخش کشاورزی، در طول زنجیره ارزش هر محصول خاص، گره‌های گسست نقدینگی در نقاط کلیدی تولید شناسایی و رفع شود.
این بانک بخش عمده‌ای از کل تسهیلات نظام بانکی به بخش کشاورزی را تأمین می‌کند و سهم آن در سال‌های اخیر روندی فزاینده داشته است. این تمرکز بدان معنا است که جهت‌گیری اعتباری بانک کشاورزی تقریباً به‌طور مستقیم دسترسی تولیدکنندگان کالاهای اساسی به منابع مالی را تعیین می‌کند.
مسئله اصلی در بخش گندم تأخیر زمانی در پرداخت وجه خرید است؛ تعهدات دولتی برای خرید محصول اغلب پس از تحویل به‌موقع تسویه نمی‌شود و تولیدکننده در فاصله انتظار با تنگنای نقدینگی مواجه می‌گردد. طرح اعتباری گندم که بانک کشاورزی طراحی کرده، از طریق مکانیزم کیف پول دیجیتال، بخشی از ارزش وجه را در لحظه تحویل آزاد می‌کند و نقطه تزریق نقدینگی را از تسویه نهایی به لحظه تحویل منتقل می‌سازد. این جابه‌جایی ظاهراً کوچک، مستقیماً بر توانایی کشاورز برای بازیابی ظرفیت تولید پیش از فصل کاشت بعدی اثر می‌گذارد. این بانک همچنین برای تأمین مالی خرید گندم، ابزارهای مالی اسلامی منتشر کرده تا بخشی از فشار ترازنامه‌ای به بازار سرمایه منتقل شود.
نوسانات نرخ ارز هزینه واردات خوراک و دارو را به‌شدت افزایش می‌دهد و تولیدکننده نیاز دارد بدون توقف عملیات روزانه، حمایت در گردش سرمایه دریافت کند. ابزار اعتباری دیجیتالی که بانک کشاورزی عرضه کرده، نوعی مکانیزم اعتبار زنجیره تأمین مبتنی بر تعهد است. دامدار بدون نیاز به در اختیار داشتن نقدینگی اولیه، خوراک و نهاده دریافت می‌کند و اعتبار به شکل تعهد دیجیتال در درون زنجیره گردش می‌یابد. برای تولیدکنندگان طیور و دام، این ترتیب، ناسازگاری زمانی میان دوره طولانی درخواست تا پرداخت تسهیلات و غیرقابل‌توقف بودن فعالیت تولیدی را حل می‌کند.
از منظر عملکرد، این ابزارها جریان مالی واقعی ایجاد کرده‌اند. حجم تسهیلات و ابزارهای اعتباری پرداختی این بانک در دوره‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و شمار معاملات نیز گسترش یافته است. پشت این ارقام، تداوم فعالیت‌های تولیدی مشخص قرار دارد، از خرید ماشین‌آلات تا بهره‌برداری گلخانه‌ها، از هزینه‌های روزانه پرورش دام تا مدیریت چرخه آبزی‌پروری.
بانک کشاورزی طی هشت ماه گذشته در اجرای برنامه‌های راهبردی خود برای مدیریت بهینه نقدینگی و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان کالاهای اساسی، در مجموع بیش از ۱۱۶ هزار میلیارد تومان اعتبار تعهدی دیجیتال نوی‌پو برای تأمین سرمایه در گردش فعالان زنجیره تأمین دام و طیور کشور صادر کرد.
رویکرد بانک کشاورزی در جوهر خود، حل یک مسئله تولیدی با ابزار مالی است و این که چگونه در شرایط محدودیت منابع، تداوم تولید کالاهای اساسی در برابر گسست‌های تصادفی زنجیره مالی تضمین شود. این هدفمندی نه از طریق یارانه قیمتی، بلکه با بازآرایی زمان و شیوه رسیدن منابع به تولیدکننده محقق می‌شود.
