توسعه زنجیره‌های یکپارچه تولید، تاب‌آوری صنعت دام و طیور را افزایش می‌دهد
معاون بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور، توسعه فناوری‌های نوین، تشخیص سریع بیماری‌ها و حرکت از واحدهای سنتی به زنجیره‌های یکپارچه تولید را از راهکارهای افزایش تاب‌آوری و کاهش خسارت در صنعت دام و طیور دانست.
به گزارش داغ (دیده‌بان امنیت غذایی) به نقل از روابط عمومی سازمان دامپزشکی کشور، علیرضا اکبرشاهی در پنل تخصصی فناوری و نوآوری در صنعت دام و طیور در نمایشگاه بین‌المللی دام، طیور و صنایع وابسته، با تأکید بر نقش فناوری در ارتقای سلامت و بهره‌وری تولید، اظهار کرد: سازمان دامپزشکی کشور در حوزه ایمنی غذایی و نظارت بر بهداشت نهاده‌های مورد استفاده در صنعت دام، طیور و آبزیان، وظایف مهمی بر عهده دارد که با توسعه فناوری‌های نوین، ضرورت ارتقای ظرفیت‌های تخصصی و آزمایشگاهی این سازمان نیز افزایش می‌یابد.
وی افزود: استفاده از روش‌ها و تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی می‌تواند ضمن افزایش دقت نتایج، سرعت انجام آزمایش‌ها را بهبود دهد. همچنین با ورود نهاده‌های جدید و تغییر در سامانه‌های پرورشی، باید الزامات بهداشتی متناسب تدوین و در فرایندهای نظارتی اعمال شود تا از بروز مشکلات بهداشتی جلوگیری شود.
اکبرشاهی با اشاره به ضرورت ارتقای توانمندی‌های سازمان دامپزشکی در ارزیابی محصولات جدید گفت: ورود واکسن‌ها و داروهای جدید به صنعت، مستلزم بررسی‌های آزمایشگاهی، کنترل کیفیت، ارزیابی اثربخشی و بررسی سایر الزامات مرتبط است. سازمان دامپزشکی نیز باید متناسب با پیشرفت فناوری، ظرفیت‌های تخصصی و آزمایشگاهی خود را ارتقا دهد تا ارزیابی سلامت و کیفیت این محصولات با دقت و سرعت بیشتری انجام شود.
تشخیص سریع بیماری‌ها با فناوری‌های نوین
معاون بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور، توسعه کیت‌های تشخیص سریع بیماری‌ها را یکی از نیازهای مهم صنعت دام و طیور دانست و تصریح کرد: دسترسی دامپزشکان و واحدهای پرورشی به کیت‌های تشخیصی قابل استفاده در محل می‌تواند شناسایی اولیه بیماری‌ها را تسریع کند و زمینه انجام اقدامات درمانی و پیشگیرانه را پیش از گسترش بیماری فراهم آورد.
وی افزود: بخشی از فناوری‌های تشخیص سریع در دسترس است، اما توسعه برخی دیگر به تحقیقات و مطالعات علمی بیشتری نیاز دارد. پیشرفت در این حوزه می‌تواند وابستگی به انتظار چندروزه برای دریافت نتایج آزمایشگاهی را کاهش دهد و تصمیم‌گیری به‌موقع برای کنترل بیماری‌ها را امکان‌پذیرتر کند.
اکبرشاهی همچنین بهره‌گیری از هوش مصنوعی در پایش واحدهای پرورشی را از ظرفیت‌های مهم فناوری‌های نوین برشمرد و گفت: با استفاده از دوربین‌های متصل به سامانه‌های هوشمند و تحلیل رفتار حیوانات، میزان مصرف خوراک، وضعیت ظاهری، تغییرات حرکتی و ویژگی‌های فضولات می‌توان نشانه‌های اولیه بروز مشکل در یک واحد پرورشی را شناسایی کرد.
به گفته وی، اتصال این سامانه‌ها به تجهیزات پایش شرایط محیطی، از جمله حسگرهای دما، می‌تواند به تحلیل دقیق‌تر وضعیت واحدهای پرورشی کمک کند و در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی، هشدارهای لازم را به دامپزشک و مسئول مجموعه ارائه دهد.
وی با تأکید بر ضرورت ورود شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی به این حوزه اظهار کرد: توسعه راهکارهای بومی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به ارتقای توان تشخیص بیماری‌ها، کاهش تلفات و تقویت نظام پیشگیری در صنعت دام و طیور کمک کند. این موضوع با توجه به دشواری‌های تأمین برخی تجهیزات خارجی، اهمیت بیشتری دارد.
اکبرشاهی انتقال سریع اطلاعات میان واحدهای پرورشی و شبکه دامپزشکی شهرستانی و استانی را از دیگر مزایای این فناوری‌ها دانست و افزود: شناسایی به‌موقع موارد مشکوک و اطلاع‌رسانی سریع به مراجع دامپزشکی می‌تواند از گسترش بیماری‌ها جلوگیری کند. همچنین، سامانه‌های هشداردهنده قادرند واحدهای پرورشی مجاور را از خطرهای احتمالی مطلع کنند تا اقدامات امنیت زیستی و پیشگیرانه با سرعت بیشتری انجام شود.
زنجیره یکپارچه تولید؛ راهکاری برای افزایش تاب‌آوری
معاون بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور در ادامه، سنتی بودن بخش قابل توجهی از واحدهای دامداری و مرغداری را یکی از چالش‌های ساختاری این صنعت عنوان کرد و گفت: واحدهای سنتی در برابر تغییرات، افزایش هزینه‌ها، محدودیت‌های ناشی از تحریم و بحران‌های پیش‌بینی‌نشده، آسیب‌پذیری بیشتری دارند و ممکن است با بروز کوچک‌ترین اختلال، با مشکلات جدی در ادامه فعالیت مواجه شوند.
وی با تأکید بر ضرورت حرکت به سمت زنجیره‌های یکپارچه تولید افزود: توسعه این زنجیره‌ها که در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است، می‌تواند با ایجاد هماهنگی میان بخش‌های مختلف تولید، تأمین نهاده، کشتار و عرضه محصول، توان مدیریت بحران و تاب‌آوری اقتصادی واحدهای تولیدی را افزایش دهد.
اکبرشاهی با اشاره به تجربه شرایط جنگی اخیر بیان کرد: این شرایط نشان داد زنجیره‌های یکپارچه تولید، به‌ویژه در صنعت گوشت مرغ، در مقایسه با بسیاری از واحدهایی که به‌صورت مستقل و سنتی فعالیت می‌کنند، از توان بیشتری برای مدیریت اختلالات برخوردارند. در مقابل، برخی واحدهای مستقل در مواجهه با مشکلات تأمین و افزایش هزینه‌ها آسیب دیدند و ادامه فعالیت برای آن‌ها دشوار شد.
وی توضیح داد: در ساختار یکپارچه، بخش‌های مختلف تولید می‌توانند با ایجاد توازن در هزینه‌ها، درآمدها، تأمین نهاده‌ها، تولید، کشتار و فروش، فشارهای اقتصادی را بهتر مدیریت کنند. این ظرفیت به‌ویژه در شرایط تحریم، جنگ و بروز اختلال در بازار، اهمیت زیادی دارد و می‌تواند از توقف فعالیت واحدهای تولیدی جلوگیری کند.
اکبرشاهی تأکید کرد: حرکت به سمت زنجیره‌های یکپارچه تولید نباید تنها به مرغداری‌های صنعتی محدود شود، بلکه واحدهای صنعتی و روستایی پرورش دام و سایر بخش‌های مرتبط با تولید نیز باید متناسب با شرایط و ظرفیت‌های خود به این سمت حرکت کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ترکیب توسعه فناوری‌های نوین، تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و گسترش زنجیره‌های یکپارچه تولید می‌تواند ضمن تقویت نظام پیشگیری و کاهش تلفات، توان صنعت دام و طیور را برای عبور از بحران‌ها افزایش دهد و زمینه پایداری بیشتر تولید و تأمین محصولات پروتئینی را فراهم کند.
