لزوم اجرای طرح‌های زیرساختی آبیاری با رویکرد افزایش بهره‌وری و استفاده حداکثری از منابع موجود

بازسازی کانال‌ها و شبکه‌های انتقال، نخستین گام کاهش تلفات فیزیکی است. بخش عمده هدررفت آب در سیستم‌های سنتی، ناشی از نشت و تبخیر در کانال‌های روباز و سازه‌های فرسوده است.

جایگزینی سیستم‌های تحت فشار و آبیاری دقیق، جهش در بهره‌وری «محصول به ازای هر قطره» ایجاد می‌کند. گذار از کانال‌های باز به خطوط لوله تحت فشار، امکان استفاده از آبیاری قطره‌ای و بارانی را فراهم می‌کند که راندمان کاربرد آب را به مراتب بالاتر از آبیاری سطحی می‌رساند.

پایش هوشمند و اتوماسیون، کنترل تلفات نامرئی و نامعلوم را ممکن می‌سازد. بخشی از هدررفت آب در شبکه‌های توزیع به‌صورت نشتی‌های نامرئی یا اضافه‌برداشت ناشی از نوسانات فشار رخ می‌دهد که با روش‌های سنتی قابل شناسایی نیست. زیرساخت هوشمند شامل سنسورهای فشار، کنتورهای هوشمند و سیستم‌های پایش بلادرنگ، امکان شناسایی و کنترل این تلفات را فراهم می‌کند.

اصلاح مدیریت مزرعه و ظرفیت‌سازی، تضمین‌کننده پایداری سرمایه‌گذاری زیرساختی است. بدون تغییر رویه‌های مدیریتی، بازدهی طرح‌های زیرساختی در بلندمدت تضعیف می‌شود. در کنار نوسازی کانال‌ها و سازه‌های کنترل آب، آموزش شمار زیادی از بهره‌برداران در زمینه مصرف بهینه آب و شیوه‌های بهبودیافته کشاورزی، برای تثبیت صرفه‌جویی‌ها ضروری است.

طرح‌های زیرساختی کاهش هدررفت آب، زمانی به بهره‌وری پایدار منتهی می‌شوند که سه لایه را هم‌زمان پوشش دهند، اصلاح فیزیکی شبکه انتقال برای کاهش تلفات نشت و تبخیر، ارتقای فناوری توزیع و آبیاری برای افزایش راندمان کاربرد، و تجهیز شبکه به ابزارهای پایش و اتوماسیون برای کنترل تلفات غیرقابل‌مشاهده. در غیاب هر یک از این لایه‌ها، صرفه‌جویی‌های حاصل‌شده در کوتاه‌مدت به هدررفت‌های جدید در نقاط دیگر شبکه تبدیل می‌شوند.

بدیهی است که معاونت امور آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی بایستی با تعامل مناسب با وزارت نیرو نسبت به اجرای طرح‌های زیرساختی کاهش هدررفت آب در سطح کشور اقدام نماید و میزان تولید را با استفاده از مقادیر کمتر آب در کشور اجرائی نماید.