۶.۸ میلیون هکتار از اراضی آبی کشور با محدودیت‌های خاک مواجه است
محدودیت‌های خاک، بخش عمده اراضی آبی ایران را دربر گرفته است؛ به‌طوری‌که از مجموع هشت میلیون هکتار اراضی آبی کشور، تنها ۱.۲ میلیون هکتار از وضعیت کاملاً سالم برخوردار است. معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به این وضعیت، بر بهبود حاصلخیزی خاک، مدیریت علمی آبیاری و تسریع اجرای کشت حفاظتی تأکید کرد و حمایت مالی دولت از پایش مستمر خاک و مقابله با فرسایش را ضروری دانست.
به گزارش داغ (دیده‌بان امنیت غذایی) به نقل از ایانا، جعفر گوهرکانی، درباره وضعیت اراضی آبی کشور اظهار داشت: از مجموع ۸ میلیون هکتار اراضی آبی، حدود ۶.۸ میلیون هکتار با محدودیت‌هایی مواجه هستند و تنها ۱.۲ میلیون هکتار از این اراضی، از وضعیت کاملاً سالم برخوردارند.
او افزایش ماده آلی خاک، مدیریت بهینه منابع آب، اصلاح روش‌های آبیاری و استفاده از ارقام پُرمحصول و مقاوم به تنش‌های خشکی، شوری و کم‌آبی را از راهکارهای بهبود وضعیت اراضی دارای محدودیت برشمرد و افزود: مؤسسات و مراکز تحقیقاتی مرتبط و دانشگاه‌ها در این زمینه فعالیت‌هایی انجام می‌دهند و بخشی از این محدودیت‌ها، به‌ویژه در مراحل اولیه بروز بحران، با اقدامات اصلاحی قابل مدیریت است.
کشت حفاظتی؛ راهکاری برای حفظ حاصلخیزی و جلوگیری از تخریب خاک
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر ضرورت تسریع در اجرای کشت حفاظتی، این روش را یکی از راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ پایداری تولید دانست.
گوهرکانی با اشاره به تجربه کشورهای توسعه‌یافته در زمینه کشت حفاظتی گفت: بازگرداندن بقایای گیاهی به خاک می‌تواند به پایداری، قوام و بهبود ساختمان خاک کمک کند و مانع تخریب آن شود.
او ادامه داد: حفظ پوشش خاک و مدیریت اصولی بقایای گیاهی، زمینه فعالیت ارگانیسم‌های خاک و انجام فرایندهای شیمیایی موردنیاز را فراهم می‌کند و در نهایت، به بهبود حاصلخیزی خاک می‌انجامد.
به گفته گوهرکانی، بخش قابل‌توجهی از محدودیت‌های اراضی، بسته به شرایط هر منطقه، به مسائل مرتبط با فرسایش آبی و خاکی مربوط می‌شود. ازاین‌رو، اجرای اصول علمی کشت حفاظتی در اراضی زراعی و باغی اهمیت ویژه‌ای دارد.
او با بیان اینکه بهبود حاصلخیزی خاک می‌تواند نگرانی‌های ناشی از محدودیت‌های خاک را کاهش دهد، توضیح داد: با بهبود شرایط خاک، تعادل عناصر غذایی بهتر برقرار می‌شود و گیاه می‌تواند رشد و نمو مناسب‌تری داشته باشد.
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی افزود: وجود ماده آلی کافی، برخورداری خاک از ساختمان مناسب و اجرای منظم و علمی سیستم‌های آبیاری، در کنار یکدیگر به افزایش تولید و پایداری آن کمک می‌کنند و زمینه‌ساز توسعه پایدار در بهره‌برداری از اراضی زراعی و باغی هستند.
پایش مستمر خاک به حمایت مالی دولت نیاز دارد
گوهرکانی در پاسخ به پرسشی درباره ایجاد نظام پایش مستمر فرسایش خاک و رفع اختلاف آمارها، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری را از مجموعه‌های مسئول و فعال در این زمینه معرفی کرد و گفت: «این مجموعه طرح‌های تحقیقاتی مناسبی انجام داده است، اما با توجه به وسعت کشور، استمرار و گسترش فعالیت‌های پایشی به حمایت مالی دولت نیاز دارد.»
او با تأکید بر ضرورت قرار گرفتن پایش مستمر خاک و روش‌های مقابله با فرسایش در دستور کار دولت، گفت: «پایش مستمر خاک و مقابله با فرسایش، به حمایت مالی دولت نیاز دارد.»
گوهرکانی همچنین با تأکید بر ارتباط میان فرسایش خاک و وضعیت منابع آب کشور بیان کرد: «اگر جلوی فرسایش خاک گرفته نشود، ناترازی آب کشور نیز برطرف نخواهد شد.»
او هشدار داد: «حتی اگر عملیات فیزیکی گسترده‌ای انجام شود و از روش‌ها و سیستم‌های پیشرفته آبیاری استفاده کنیم، ادامه روند فعلی فرسایش خاک می‌تواند در آینده به یکی از مخاطرات و مشکلات اصلی کشور تبدیل شود.»
مطالعات خاک‌شناسی باید ابعاد کمی و کیفی خاک را پوشش دهد
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای حفاظت از خاک اظهار داشت: «این وزارتخانه در حوزه کشت حفاظتی و استفاده از ارقام مقاوم به تنش‌های محیطی اقداماتی انجام داده است و مؤسسات تحقیقاتی نیز مطالعات خاک‌شناسی را در مناطق مختلف کشور دنبال می‌کنند.»
گوهرکانی با تأکید بر آسیب‌پذیری بیشتر خاک‌های بدون پوشش افزود: «صرف زیر کشت رفتن زمین برای حفاظت از خاک کافی نیست، بلکه باید اصول و موازین علمی در فرآیند کشت رعایت شود.»
به گفته او، مطالعات خاک‌شناسی می‌توانند به پایش وضعیت خاک از نظر کمی و کیفی کمک کنند و ارزیابی حفاظت از خاک نیز نباید تنها به بررسی فرسایش محدود شود.
او با اشاره به فعالیت‌های مؤسسه تحقیقات خاک و آب و پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری گفت: «اقدامات این مجموعه‌ها می‌تواند بر بهبود وضعیت کمی و کیفی خاک اثرگذار باشد.»
گوهرکانی همچنین با اشاره به پررنگ‌تر شدن موضوع حفاظت از خاک در سال‌های اخیر و در چارچوب قانون حفاظت خاک، ابراز امیدواری کرد که اقدامات در این حوزه تقویت شود.
مدیریت یکپارچه آب و خاک به هماهنگی دستگاه‌ها نیاز دارد
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی درباره راهکار هماهنگی دستگاه‌ها برای تحقق مدیریت یکپارچه آب و خاک کشور گفت: «تعیین راهکارهای کلان در این زمینه بر عهده دولتمردان است، اما از نگاه کارشناسی، سیاست‌گذاری در حوزه منابع طبیعی، جنگل، مرتع، محیط زیست، آب، خاک و کشاورزی باید به‌صورت واحد انجام شود.»
گوهرکانی تأکید کرد: «هماهنگی در سیاست‌گذاری این بخش‌ها می‌تواند زمینه مدیریت یکپارچه منابع را فراهم کند؛ موضوعی که با توجه به ارتباط مستقیم وضعیت خاک، مدیریت منابع آب و پایداری تولید کشاورزی، اهمیت ویژه‌ای دارد.»
