توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی با هدف پشتیبانی از تولید پایدار و تقویت امنیت غذایی کشور
بانک کشاورزی در حال گذار از الگوی سنتی اعطای مستقیم وام به سمت نظام تأمین مالی مبتنی بر زنجیره تأمین و ابزارهای اعتباری دیجیتال است و این تغییر ساختاری برای تثبیت تولید کشاورزی و کاهش هزینه تأمین مالی کشاورزان اهمیت عملی دارد.
در حال حاضر ساختار تأمین مالی به‌طور محسوسی تغییر کرده است. بانک کشاورزی نیز سهم عمده‌ای از تأمین مالی بخش کشاورزی کشور را در اختیار دارد و بخش قابل توجهی از منابع خود را در قالب تسهیلات سنتی و بخش دیگری را از طریق ابزارهای تعهدی مانند ضمانت‌نامه، برات الکترونیکی، اعتبار اسنادی داخلی تخصیص می‌دهد و این در حالی است که رشد ابزارهای تعهدی چشمگیر بوده و سهم آن‌ها در تأمین مالی کشاورزی به‌طور پیوسته افزایش یافته است. آمارها نشان می‌دهند که حمایت از کشاورزی دیگر صرفاً بر تزریق نقدی تکیه نمی‌کند، بلکه به‌طور فزاینده‌ای از ابزارهای اعتباری برای تطبیق با نیازهای واقعی هر حلقه از تولید استفاده می‌شود.
ابزار اعتباری نوی‌پو شاخص‌ترین نوآوری فعلی بانک کشاورزی است. این ابزار تعهدی دیجیتال به‌طور اختصاصی برای زنجیره تأمین دام و طیور طراحی شده و به دامداران و مرغداران اجازه می‌دهد بدون پیش‌پرداخت نقدی و بدون پرداخت سود بانکی، نهاده و خوراک مورد نیاز خود را تأمین کنند. هزینه این ابزار تنها کارمزد سالانه ضمانت‌نامه است و بازپرداخت آن در بازه‌ای کوتاه مدت تعیین شده است. ارزش اصلی این ابزار در آن است که اعتبار درون زنجیره تأمین و به‌صورت هدفمند جریان می‌یابد، از مسیر تزریق نقدی عبور نمی‌کند و در نتیجه اثر گسترش پولی معمول تسهیلات سنتی را ندارد، در حالی که منابع را به طور دقیق به مصرف تولیدی هدایت می‌کند.
منطق عمیق‌تر این ابزارها تغییر در فلسفه تأمین مالی است. مشکل سنتی اعتبارات کشاورزی آن است که پس از پرداخت نقدی، ردیابی مصرف دشوار می‌شود و بار سود مستقیماً بازده کشاورز را کاهش می‌دهد. اعتبار زنجیره تأمین و ابزارهای تعهدی، تأمین مالی را درون یک معامله مشخص جای می‌دهند تا مسیر جریان منابع قابل ردیابی و قابل راستی‌آزمایی شود و هزینه واقعی تأمین مالی برای کشاورز پایین بیاید. بانک کشاورزی همچنین با اتصال سیستمی به بسترهای معاملات محصولات کشاورزی امکان می‌دهد اعتبار بر پایه داده‌های واقعی معامله و نه صرفاً وثیقه فیزیکی اعطا شود. برای بهره‌برداران خرد که وثیقه واجد شرایط در اختیار ندارند، این شیوه ارزیابی اعتباری مبتنی بر داده دسترسی به منابع مالی را گسترش می‌دهد.
تجربه بانک کشاورزی نشان می‌دهد در حوزه تأمین مالی کشاورزی، طراحی ابزار ممکن است از خود حجم منابع مهم‌تر باشد. هنگامی که شیوه تأمین مالی با فصل‌بندی، دوره‌های تولیدی و ویژگی‌های زنجیره تأمین کشاورزی همخوان شود، همان منابع با هزینه کمتر و کارایی بالاتر به مقصد می‌رسند. این مسیر برای سایر اقتصادهایی که با محدودیت‌های مشابه در تأمین مالی کشاورزی روبه‌رو هستند نیز قابل استفاده است.
توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی و تقویت حمایت‌های اعتباری از کشاورزان، با هدف پشتیبانی از تولید پایدار و تقویت امنیت غذایی کشور، در دستور کار بانک کشاورزی قرار دارد. این بانک با سهم ۶۲ درصدی از تأمین مالی بخش کشاورزی، نقش مهمی در پشتیبانی اعتباری از تولیدکنندگان و تقویت زنجیره تأمین محصولات کشاورزی و غذایی کشور ایفا می‌کند. بانک کشاورزی طی شش ماهه نخست سال جاری در مجموع ۳۰۲ هزار میلیارد تومان منابع مالی در قالب تسهیلات و ابزارهای تعهدی به بخش کشاورزی و تولید اختصاص داده است. این رقم شامل ۱۴۶ هزار میلیارد تومان تسهیلات و ۱۵۶ هزار میلیارد تومان در قالب ابزارهای تعهدی تامین مالی از جمله ضمانت‌نامه، برات الکترونیک، اعتبار اسنادی داخلی، اوراق گام و اعتبار نوی‌پو بوده است.
