آینده تولید سبزی و صیفی در گرو مدیریت هوشمند آب و توسعه کشاورزی حفاظتی است
مدیرکل دفتر امور سبزیها و گیاهان جالیزی معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر ضرورت افزایش بهرهوری آب در بخش کشاورزی گفت: توسعه سامانههای نوین و هوشمند آبیاری در کنار ترویج کشاورزی حفاظتی، مهمترین راهکار برای پایداری تولید، حفظ منابع پایه و ارتقای بهرهوری در بخش سبزی و صیفی کشور است.
به گزارش داغ (دیدهبان امنیت غذایی) به نقل از پایگاه اطلاعرسانی وزارت جهاد کشاورزی، فرید سپری اظهار کرد: در شرایطی که بخش کشاورزی ایران با محدودیتهای جدی منابع آب روبهروست، افزایش بهرهوری آب به یکی از اصلیترین اولویتهای تولید در حوزه سبزی و صیفی تبدیل شده است. در این میان، توسعه روشهای نوین آبیاری تحت فشار، در کنار اقدامات بهزراعی و بهنژادی، نقشی تعیینکننده در پایداری تولید، کاهش هدررفت آب و افزایش عملکرد ایفا میکند.
وی افزود: بر اساس آمارهای موجود، از ۶۶۷ هزار هکتار سطح زیرکشت محصولات سبزی و صیفی کشور، بیش از ۷۳ درصد به روشهای نوین آبیاری تحت فشار مجهز شده و کشت میشوند. این رقم نشان میدهد که بخش سبزی و صیفی، در مقایسه با بسیاری از بخشهای زراعی، توانسته گامهای جدیتری در مسیر مکانیزاسیون آبیاری و ارتقای کارایی مصرف آب بردارد.
مدیرکل دفتر امور سبزیها و گیاهان جالیزی با بیان این که بیشترین سهم استفاده از سامانههای تحت فشار به گوجهفرنگی با ۸۸ درصد، هندوانه با ۸۶ درصد، بادمجان با ۸۰ درصد، پیاز با ۷۹ درصد و سیبزمینی با ۷۲ درصد اختصاص دارد، تصریح کرد: این ارقام نشان میدهد که کشت و کار محصولات حساس به تنش آبی یا محصولات با ارزش اقتصادی بالا مانند سبزی و صیفی که به ازای تولید هر کیلوگرم محصول، آب کمتری مصرف میکنند و به بیانی از کارایی مصرف آب بالاتری برخوردارند، بیش از سایرین به سمت آبیاری نوین حرکت کردهاند.
وی با اشاره به گزارشهای بینالمللی در حوزه بهرهوری آب گفت: بانک جهانی در گزارشهای خود درباره بهرهوری آب کشاورزی بر این اصل تأکید دارد که معیار موفقیت در آبیاری فقط مقدار آبی که به مزرعه وارد میشود نیست، بلکه باید دید به ازای هر واحد آب، چه مقدار محصول اقتصادی تولید میشود. این نگاه همان مفهوم «بهرهوری آب» یا Water Productivity است؛ مفهومی که امروز مبنای بسیاری از سیاستگذاریهای نوین کشاورزی در جهان قرار گرفته است.
سپری افزود: سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) نیز در مطالعات مربوط به بهرهوری آب بر این نکته تأکید میکند که فناوری آبیاری به تنهایی کافی نیست و باید همراه با مدیریت مزرعه، الگوی کشت مناسب، اصلاح بذر و آموزش بهرهبردار به کار گرفته شود.
وی تصریح کرد: در ایران و در حوزه سبزی و صیفی کشور، ترکیب آبیاری نوین با ارقام هیبرید، کشت نشایی، تغذیه متعادل، کنترل آفات و بیماریها و مدیریت دقیق مزرعه با تلاش مروجان، محققان و دستان پرتوان کشاورزان، جهشی محسوس در عملکرد این محصولات ایجاد کرده است.
سامانههای هوشمند آبیاری؛ گام بعدی بهرهوری
مدیرکل دفتر امور سبزیها و گیاهان جالیزی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به ضرورت توسعه سامانههای هوشمند آبیاری اظهار داشت: در کنار توسعه سیستمهای آبیاری تحت فشار، حرکت به سمت سامانههای هوشمند آبیاری یک ضرورت راهبردی است. این سامانهها با استفاده از دادههای رطوبت خاک، دما، تبخیر و تعرق و نیاز واقعی گیاه، آبیاری را دقیقتر و بهموقعتر انجام میدهند.
وی افزود: بر اساس منابع تخصصی، سامانههای هوشمند آبیاری و آبیاری زیرسطحی میتوانند تا حدود ۳۰ درصد بهرهوری بالاتری نسبت به روشهای متعارف فعلی از جمله نوار تیپ داشته باشند؛ البته این میزان بسته به نوع محصول، اقلیم، طراحی سامانه و مدیریت مزرعه متغیر است.
سپری خاطرنشان کرد: براین اساس، مأموریت این دفتر در همکاری با مجری سامانههای نوین آبیاری در معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی و نیز همراهی سازمانهای جهاد کشاورزی استانها برای اجرای پایلوتهای کاربردی سامانههای نوین و هوشمند آبیاری، اقدامی کاملاً راهبردی و مبتنی بر واقعیتهای اقلیمی کشور است.
وی تأکید کرد: این مسیر نه فقط یک انتخاب فناورانه، بلکه ضرورتی برای تداوم تولید، افزایش کارایی و تحقق بهرهوری پایدار در بخش سبزی و صیفی کشور است.
کشاورزی حفاظتی؛ راه نجات کشاورزی ایران
مدیرکل دفتر امور سبزیها و گیاهان جالیزی در بخش دیگری از این گفتوگو اظهار داشت: جفا است اگر از نقش بنیادین کشاورزی حفاظتی در پایداری تولید سخنی به میان نیاید. حقیقتی که امروز بیش از هر زمان دیگر روشن شده، این است که آینده کشاورزی تنها با افزایش سطح زیرکشت یا مصرف بیشتر نهادهها تضمین نمیشود، بلکه با حفظ خاک، مدیریت هوشمند آب، کاهش فرسایش، افزایش ماده آلی خاک و تولید پایدار معنا پیدا میکند.
وی ادامه داد: باور دارم همانگونه که در بسیاری از جوامع توسعهیافته، کشاورزی حفاظتی از یک توصیه فنی فراتر رفته و به یک باور مدیریتی، سیاست ملی و فرهنگ عمومی تولید تبدیل شده است، در کشور ما نیز روزی فرا خواهد رسید که این شیوه نه تنها در دیمزارها، بلکه در تمام عرصههای تولید محصولات آبی، از زراعت تا سبزی و صیفی، جایگاه واقعی خود را پیدا کند.
سپری افزود: آن روز، کشاورزی حفاظتی دیگر صرفاً یک روش یا فناوری نخواهد بود، بلکه به عنوان راه نجات کشاورزی ایران، ضامن پایداری منابع پایه و میراثی برای نسلهای آینده شناخته خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: بیتردید اگر امروز در مسیر آموزش، ترویج و اجرای آن گام برداریم، فردا کشاورزی کشور با خاکی زندهتر، آبی ماندگارتر و تولیدی پایدارتر ادامه خواهد یافت.
مدیرکل دفتر امور سبزیها و گیاهان جالیزی در پایان گفت: حقیقت این است که آینده کشاورزی از دل حفاظت میگذرد؛ حفاظت از خاک، حفاظت از آب و حفاظت از امید تولیدکنندگان این سرزمین.
