عملکرد بانک کشاورزی در هدایت بهینه منابع و نقش حمایتی آن در تولید و ارتقای امنیت غذایی کشور

گندم به‌عنوان محصولی راهبردی، بدون تأمین به‌موقع سرمایه در گردش برای خرید بذر، کود، سم و خدمات مکانیزاسیون، حتی با شرایط اقلیمی مطلوب نیز به جهش تولید پایدار نمی‌رسد. این منابع نه فقط به کشاورز گندمکار، بلکه به کل زنجیره ارزش گندم، آرد و نان شامل: تولید گندم تا آسیابانی، صنایع ماکارونی و رشته، سازه‌های نگهداری و صنایع نان، کیک و بیسکویت تزریق می‌شود. این رویکرد زنجیره‌ای از آن جهت اهمیت دارد که جهش تولید گندم بدون هماهنگی ظرفیت فرآوری و نگهداری، به هدر رفت یا افت قیمت منجر می‌شود.

بانک کشاورزی تنها بانک عامل خرید تضمینی گندم در کشور است و این نقش، ستون فقرات سیاست امنیت غذایی محسوب می‌شود. این استقلال در تأمین منابع، هم فشار تورمی ناشی از خرید تضمینی را کاهش می‌دهد و هم پایداری این سیاست را در برابر محدودیت‌های پولی تضمین می‌کند. عاملیت خرید تضمینی در واقع حلقه اتصال تولید به سفره مصرف‌کننده است و بدون آن، انگیزه کشاورز برای کشت گندم در سطح مورد نیاز امنیت غذایی تضعیف می‌شود.

چالش مزمن گندمکار، فاصله زمانی میان تحویل محصول به سیلو و دریافت وجه است. در این بازه، کشاورز برای تأمین هزینه‌های معیشتی و آماده‌سازی دوره بعدی کشت با مضیقه مالی روبه‌رو است. طرح اعتباری گندم بانک کشاورزی این گسست را با آزادسازی بخشی از ارزش محصول در قالب اعتبار کوتاه‌مدت بلافاصله پس از تحویل پوشش می‌دهد. این ابزار به کشاورز اجازه می‌دهد بدون فروش اضطراری محصول یا مراجعه به منابع غیررسمی، نیازهای فوری خود را تأمین کند و سپس با تسویه نهایی مطالبات دولتی، اعتبار دریافتی تهاتر شود. اثر این سازوکار بر پایداری تولید گندم در دوره بعد، مستقیم و قابل اندازه‌گیری است.

نقش راهبردی بانک کشاورزی در امنیت غذایی و جهش گندم را نمی‌توان تنها با آمار پرداخت سنجید. آنچه این نقش را راهبردی می‌کند، توانایی بانک در اتصال سه حلقه حیاتی است که شامل: تأمین نهاده و سرمایه در گردش برای تولید، تضمین خرید محصول با منابع پایدار و پر کردن شکاف نقدینگی کشاورز در بازه حساس تحویل تا تسویه می‌شود. جهش تولید گندم در سال جاری، محصول ترکیب شرایط اقلیمی مساعد با این زیرساخت مالی است. پایداری این جهش در سال‌های خشک‌تر، به عمق و کارآمدی همین زیرساخت بستگی دارد.