ثبات بازار محصولات اساسی و پایداری معیشت کشاورزان و روستاییان با حمایت‌های بانک کشاورزی
حمایت بانک کشاورزی از فعالان حوزه زراعت و باغداری را نمی‌توان تنها یک عملیات اعتباری معمول دانست و این حمایت در واقع ستون فقرات تداوم تولید در بخشی است که هم معیشت روستایی و هم سفره غذایی کشور به آن گره خورده است. زراعت و باغداری برخلاف تصور رایج، تنها یک فعالیت فصلی نیست بلکه زنجیره‌ای پیوسته از تصمیم‌گیری، تأمین نهاده، کاشت، داشت، برداشت و فروش است که در هر حلقه آن، نبود نقدینگی می‌تواند کل چرخه را متوقف کند.
ویژگی ذاتی زراعت و باغداری، وابستگی به طبیعت است. خشکسالی، سرمازدگی، آفات و نوسان قیمت نهاده‌ها، ریسک‌هایی هستند که کشاورز را در معرض آسیب دائمی قرار می‌دهند. در چنین بستری، تسهیلات بانکی نه یک گزینه تجاری، بلکه ابزاری برای بقا و پایداری تولید است. بانک کشاورزی به عنوان نهادی که بیشترین سهم تأمین مالی بخش کشاورزی را در اختیار دارد، در عمل مسئولیت سنگین‌تری نسبت به سایر بانک‌ها در قبال این بخش بر دوش می‌کشد. گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تسهیلات این بانک به فعالان زراعت و باغداری اختصاص یافته و این تخصیص با هدف راه‌اندازی، توسعه و افزایش بهره‌وری طرح‌های زراعی و باغی انجام شده است.
آنچه اهمیت حمایت بانک کشاورزی را مضاعف می‌کند، جهت‌گیری آن به سمت ابزارها و روش‌های نوین است. مدیریت منابع آب در زراعت و باغداری به یک الزام راهبردی تبدیل شده و بانک کشاورزی تسهیلات خود را به سمت روش‌های نوین آبیاری، سیستم‌های انتقال آب و کشت‌های گلخانه‌ای هدایت کرده است. این رویکرد دو نتیجه همزمان دارد: از یک سو، بهره‌وری تولید در واحد سطح افزایش می‌یابد و از سوی دیگر، فشار بر منابع آبی که محدودیت اصلی زراعت در ایران است، کاهش پیدا می‌کند. کشاورز با استفاده از ادوات کشت مستقیم و ماشین‌آلات حفاظتی که با حمایت اعتباری در اختیارش قرار می‌گیرد، می‌تواند مصرف آب را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.
زراعت بدون نهاده و ماشین‌آلات در عمل متوقف می‌شود. بانک کشاورزی با برقراری تعامل با شرکت‌های تولیدکننده تراکتور، کمباین و ادوات کشاورزی، امکان تأمین ماشین‌آلات مورد نیاز کشاورزان را فراهم کرده است . این اقدام در سطح خرد به معنای آن است که یک زارع یا باغدار می‌تواند بدون فروش دارایی یا روی آوردن به منابع غیررسمی، ادوات مورد نیاز خود را تأمین کند و تولید را در مقیاس مؤثرتری ادامه دهد.
یکی از نقاط ضعف سنتی در حمایت از کشاورزان، فاصله زمانی میان تحویل محصول و دریافت وجه آن است. در همین زمینه، «طرح اعتباری گندم» طراحی شده که پس از تحویل محصول به مراکز دولتی، بخشی از ارزش آن در قالب اعتبار در کیف دیجیتال کشاورز شارژ می‌شود تا وی بتواند نیازهای فوری خود را تأمین کند. این طرح بدون آنکه جایگزین پرداخت اصلی باشد، فشار نقدینگی دوره انتظار را کاهش می‌دهد. این نوع طراحی نشان می‌دهد که حمایت از زراعت و باغداری از مرحله ساده پرداخت وام فراتر رفته و به سمت مهندسی جریان نقدینگی در نقاط حساس زنجیره حرکت کرده است.
گزارش‌ها حاکی از آن است که از مجموع تسهیلات پرداخت‌شده بانک کشاورزی به زیربخش‌های کشاورزی، حوزه زراعت با ۱۰۱ هزار و ۴۹۲ فقره، ۲۵۳ هزار میلیارد ریال معادل ۱۲ درصد و زیر بخش باغداری نیز با ۳۹ هزار و ۲۰۹ فقره، ۷۸ هزار میلیارد ریال معادل ۳٫۶۷ درصد از کل تسهیلات را دریافت کرده است.
اهمیت حمایت بانک کشاورزی از زارعان و باغداران را باید در نسبت آن با امنیت غذایی کشور سنجید. زراعت و باغداری حلقه تولید اولیه‌ای هستند که بدون پایداری آن‌ها، صنایع تبدیلی، بازار و سفره خانوار همگی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. حمایت هدفمند از این حوزه، از مسیر تسهیلات سرمایه در گردش، توسعه مکانیزاسیون، ترویج آبیاری نوین و طراحی ابزارهای مالی متناسب با چرخه تولید، در عمل سرمایه‌گذاری بر روی پایداری یک زنجیره حیاتی است. تداوم این مسیر، بیش از هر چیز به تقویت توان اعتباری بانک کشاورزی وابسته است؛ نهادی که با وجود سهم بالای خود در تأمین مالی کشاورزی، همچنان با محدودیت منابع و ضرورت افزایش سرمایه مواجه است.
