بیماریزدایی؛ پیشنیاز گریزناپذیر بقای صنعت میگوی کشور
صنعت میگو در ایران طی سالهای اخیر، بهعنوان یکی از محورهای راهبردی صادرات غیرنفتی و تأمین امنیت غذایی پروتئینی، جایگاه ویژهای یافته است و افزایش تولید، گواهی بر پویایی این بخش است. با این حال این رشد کمی، بههیچوجه بهمعنای عبور از چالشهای بنیادین نیست. در دل این آمار امیدوار کننده، تهدیدی ساختاری ریشه دوانده است که میتواند هر لحظه، دستاوردهای سالها تلاش را بر باد دهد.
اهمیت کاهش بیماریزایی در صنعت میگوی کشور، فراتر از یک اقدام فنی یا بهداشتی معمول است. این موضوع، ماهیتی راهبردی دارد و با سه مؤلفه اساسی پایداری تولید، رقابتپذیری اقتصادی و امنیت سرمایهگذاری گره خورده است. نادیده گرفتن این بعد، صنعت را به موجودی شکننده و آسیبپذیر تبدیل میکند که در معرض فروپاشیهای ناگهانی و پرتکرار قرار دارد.
پاسخ به تهدیدها از مسیر اقدامات مقطعی و شتابزده نمیگذرد، بلکه نیازمند تحولی عمیق در نگاه به مدیریت بهداشت است و نخستین گام، گذار از رویکرد واکنشی به رویکرد پیشگیرانه است. تجربه موفق سال جاری حاصل اجرای دقیق پروتکلهای بهداشتی و هماهنگی نزدیک با کارشناسان بوده است. این موفقیت، نشان میدهد که کنترل بیماری، نه یک هزینه، که یک سرمایهگذاری هوشمندانه با بازدهی فوری و چشمگیر است.
دومین محور، ارتقای سیستمهای تشخیص سریع و دقیق است. تشخیص بهموقع آلودگی در مراکز تکثیر و حذف سریع لاروهای آلوده، حیاتیترین راهکار پیشگیری محسوب میشود. با این حال، وابستگی به کیتهای تشخیصی وارداتی که با هزینه بالا و مشکلات تحریمی همراه است، یک نقطه ضعف جدی بهشمار میرود. بومیسازی دانش تولید این کیتها، نهتنها یک ضرورت اقتصادی، که گامی تعیینکننده در جهت خودکفایی و قطع وابستگی صنعت به نوسانات خارجی است.
بنابر گزارش سازمان شیلات ایران با رعایت امنیت زیستی و تغییر ساختار مزارع پرورشی، کانونهای بیماریزایی در صنعت میگوپروری کشور ۳۷ درصد در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش یافت و تولید میگو در سال گذشته از ۴۵ هزار تن به ۶۲ هزار تن رسید. همچنین طبق آمار در حال حاضر نزدیک به ۵۵ درصد مزارع پرورش میگوی کشور وارد فرآیند اصلاح ساختار شدهاند و انتظار میرود با تکمیل این روند، ضمن کاهش بیشتر بیماریها میزان تولید، کیفیت محصول، بهرهوری و صادرات میگوی ایران نیز بیش از پیش افزایش یابد.
کاهش بیماریزایی در صنعت میگو، صرفاً یک هدف فنی نیست؛ بلکه کلید اصلی تحقق اهداف کلان تولید و صادرات است. این مسیر نیازمند عزمی ملی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای تشخیصی، توسعه روشهای نوین پیشگیری و توانمندسازی بهرهبرداران است. هرگونه تعلل در این حوزه، صنعت میگوی کشور را به کاروانی تبدیل میکند که با هر طغیان ویروسی یا باکتریایی، بخشی از سرمایه و اعتبار خود را در مسیر خاکریزها و استخرهای آلوده، بر جای خواهد گذاشت. انتخاب میان مدیریت هوشمندانه بیماری و تسلیم در برابر همهگیریهای دورهای، سرنوشت این صنعت راهبردی را در دهههای آینده رقم خواهد زد.
