نقش راهبردی سازمان میادین و ترهبار در امنیت غذایی؛ از تنظیمگری تا تابآوری
نظام تأمین و توزیع مواد غذایی در هر کشوری، نه فقط یک زنجیره اقتصادی، بلکه ستون فقرات امنیت ملی و معیشت عمومی محسوب میشود. در این میان سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران و نهادهای مشابه، نقشی فراتر از یک واسطه صرف ایفا میکنند. این سازمانها بهمثابه تنظیمگران بازار و ضربهگیران اجتماعی عمل کرده و با ورود مستقیم به چرخه تأمین و توزیع، از شکلگیری شوکهای قیمتی و بحرانهای معیشتی جلوگیری میکنند. اهمیت این نقش در شرایطی دوچندان میشود که زنجیره توزیع سنتی با معضل واسطهگری افراطی دست و پنجه نرم میکند، معضلی که گاه تا ۷۰ درصد قیمت نهایی محصول را به خود اختصاص میدهد و نه تولیدکننده را به سود واقعی میرساند و نه مصرفکننده را.
کارکرد اصلی سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران در گام نخست، ایجاد یک مسیر مستقیم میان تولیدکننده و مصرفکننده است. تجربه میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران نشان داده که این رویکرد میتواند اختلاف قیمتی بیش از ۵۰ درصدی را با سطح شهر کاهش دهد. این فاصله قیمتی حاصل رویههایی چون عقد قراردادهای مستقیم با باغداران، کشاورزی قراردادی و توزیع کالا با نرخ مصوب است. در واقع، سازمان با پر کردن خلأ ناشی از نبود نظارت مؤثر بر خردهفروشیها بهعنوان یک مرجع قیمتگذاری معیار عمل کرده و نظم را به بازار بازمیگرداند.
در مواقع بحرانهای طبیعی، خشکسالی، یا اختلالات بینالمللی نظیر تحریمها، سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران نقش یک انبار راهبردی سیار را بازی میکند. ذخیرهسازی استراتژیک میوه و سبزیجات با ماندگاری بالا، تنظیم زمان ورود محصولات فصلی به بازار، و توزیع هدفمند در مناطق کمبرخوردار، از اقداماتی است که از ایجاد هیجان کاذب و کمبود موقت جلوگیری میکند. این نهاد با اتکا به شبکه توزیع گسترده خود امکان دسترسی عادلانه را برای تمام اقشار جامعه، فارغ از محل سکونت، فراهم میآورد. بهعبارتی سازمان میادین، خط مقدم تأمین غذای روزانه خانوارها است و هرگونه ناکارآمدی در آن، مستقیماً به سفره مردم ضربه میزند.
امنیت غذایی تنها به دسترسی مصرفکننده ختم نمیشود، بلکه شامل ثبات درآمد تولیدکننده نیز هست. سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران با خرید تضمینی یا توافقی محصولات کشاورزان در فصل برداشت، از ریزش قیمتها و ضرر سنگین تولیدکننده جلوگیری میکند و بدینترتیب، انگیزه ادامه تولید در سالهای بعد را حفظ مینماید. این حلقه ارتباطی، زنجیره غذا را از مزرعه تا سفره به یک نظام برد-برد تبدیل میکند و وابستگی به واردات کالاهای قابل تولید داخل را کاهش میدهد.
سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران فارغ از حواشی مدیریتی و مالی، یکی از معدود نهادهایی است که بهطور مستقیم و روزانه با دو ضلع حساس بازار غذا در ارتباط است. این نهاد نه یک بنگاه اقتصادی صرف، بلکه یک مکانیسم تعدیلکننده اجتماعی محسوب میشود که در صورت تقویت شفافیت، بهروزرسانی زیرساختها، و حرکت بهسوی تنظیمگری هوشمند، میتواند بزرگترین سد در برابر التهابهای قیمتی و گرسنگی پنهان شهری باشد. تضعیف یا حاشیهسازی آن، به معنای واگذاری سفره مردم به دست بازاری است که قاعده اصلی آن، بیشینهسازی سود در کوتاهمدت است، نه تأمین پایدار غذا در بلندمدت. از این رو، سرمایهگذاری بر تواناییهای این سازمان، سرمایهگذاری بر امنیت غذایی امروز و تابآوری فردای شهرها میباشد.
