لزوم دسترسی سریع و آسان به بازارهای میوه و ترهبار
در نگاه نخست بازارهای میوه و ترهبار تنها محلهایی برای تأمین مایحتاج روزمره به نظر میرسند. اما وقتی این بازارها را در بستر کلانشهرها و در پیوند با الگوهای زندگی مدرن بررسی میکنیم، به شبکهای از معناها دست مییابیم که فراتر از مبادله پول و کالا عمل میکنند. دسترسی آسان به این بازارها در واقع خط مقدم دفاع از سه سرمایه اساسی شهری است: سرمایه سلامت شهروندان، سرمایه اقتصادی خانوارها و سرمایه زیستمحیطی شهر.
از منظر سلامت عمومی، فاصله فیزیکی تا نزدیکترین منبع تأمین میوه و سبزی تازه، به طور مستقیم با الگوی تغذیه روزانه گره خورده است. در شهری که دسترسی به ترهبار محدود باشد، شهروندان ناخواسته به سمت مواد غذایی فرآوری شده و کنسروی سوق داده میشوند که شاید از نظر کالری ارزانتر، اما از نظر ارزش زیستی بسیار فقیرتر هستند. بنابراین، دسترسی آسان نخستین و مؤثرترین سیاست غیر دارویی برای پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر همچون دیابت و فشارخون محسوب میشود.
اما این موضوع از مرزهای سلامت فردی فراتر میرود و به عدالت فضایی-اقتصادی شهر گره میخورد. در بسیاری از کلانشهرها، الگوی توزیع میوه و ترهبار به شکلی نابرابر رقم خورده است. محلات مرکزی و برخوردار از چندین بازار مجهز بهره میبرند، در حالی که محلات حاشیهای یا کمدرآمد با یک یا دو غرفهی سیار یا فروشگاههای کوچک با قیمتهای بالاتر مواجهاند. این نابرابری دسترسی در عمل مالیات خاموشی بر دوش فقیرترین خانوارها میگذارد؛ چراکه آنها یا هزینه حملونقل بیشتری میپردازند یا مجبورند میوهای با کیفیت پایینتر و قیمت بالاتر را از واسطهها تهیه کنند.
در عصر تغییرات اقلیمی و افزایش قیمتهای انرژی، دسترسی آسان به بازارهای محلی میوه و ترهبار، نقشی حیاتی در کاهش ردپای کربنی شهر ایفا میکند. این موضوع در شرایطی که گرمایش زمین و بحران آب، تولید محصولات کشاورزی را با چالش مواجه کرده، از اهمیت راهبردی برخوردار است. به عبارت دیگر ترهبار محلی، نه یک فروشگاه که یک گره از شبکه تابآوری اقلیمی شهر محسوب میشود.
در این راستا و طبق گزارش سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران، به زودی ۴ بازار و یک خوابگاه کارگران در شهر تهران به بهرهبرداری میرسد. این بازارها در مناطق ۱،۲،۳،۱۱،۱۴ و ۱۷ قرار دارند و مجموعه بودجه ساخت این بازارها نزدیک به ۶۰ میلیارد تومان بوده است.
شهری که دسترسی به میوه و ترهبار را آسان میکند، در واقع روی سه ویژگی مهم نسل آینده سرمایهگذاری میکند: نسلی که سالمتر میخورد، عادلانهتر زندگی میکند و با محیط خود آشتیپذیرتر است. بنابراین شهری که نتواند سفره تازهای به همه سفرهداران خود عرضه کند، در تعریف مدرن خود، ناقص و ناعادلانه است.
