نقش حمایتی بانک کشاورزی در توسعه تولید بذر گواهی شده
اهمیت توسعه بذر گواهیشده فراتر از یک مسئلۀ فنی ساده است. بذر گواهیشده هستۀ مرکزی سیستم تأمین نهادههای کشاورزی باکیفیت و کلید ارتقای بهرهوری پایدار محسوب میشود. فرآیند تولید این بذرها شامل طی مراحل دقیقی از دریافت مجوز از مؤسسۀ ثبت و گواهی بذر و نهال، بازدیدهای میدانی، آزمونهای آزمایشگاهی و در نهایت دریافت مجوز توزیع است. این زنجیرۀ کنترل کیفی تضمینکنندۀ عملکرد مطلوب، مقاومت در برابر آفات و بیماریها و انطباق با شرایط اقلیمی است.
عوامل نظارتی و سیاستهای حمایتی دولت، بهعنوان راهحلهایی با پیامدهای مثبت در ارتقای کیفیت بذر و پایداری بازار شناخته میشوند. در اولویتبندی مؤلفههای مؤثر بر توسعۀ سیستم گواهی بذر، کیفیت خود دانهها و نیز ایجاد تعادل در قیمت فروش بذر سالم، از هزینۀ تولید اهمیت بیشتری دارند.
تولید بذر گواهیشده فرآیندی سرمایهبر و زمانبر است که از مراحل تحقیقاتی و اصلاح نژاد تا تولید مقدماتی و تکثیر انبوه را شامل میشود. هزینههای بازرسی، آزمونهای کیفی و رعایت استانداردهای سختگیرانه، تولیدکنندگان را با چالش نقدینگی مواجه میسازد. حمایت بانک کشاورزی در قالب تسهیلات ارزانقیمت و بلندمدت، میتواند انگیزۀ لازم را برای ورود و تداوم فعالیت تولیدکنندگان رسمی بذر فراهم آورد. همانطور که پژوهشها نشان داده، رتبهبندی واحدهای تولیدکننده برای اعطای تسهیلات تشویقی به واحدهای برتر یکی از راهبردهای کلیدی توسعۀ این فرآیند معرفی شده است.
تولید بذر گواهیشده نیازمند تجهیزات پیشرفته در مراحل فرآوری، بوجاری، ضدعفونی و بستهبندی است. بانکداری تخصصی در بخش کشاورزی میتواند با ارائه تسهیلات هدفمند برای نوسازی و بهروزرسانی این زیرساختها، به افزایش کمی و کیفی تولید کمک کند. ارتقای شاخصهای فنی که در اولویت توسعۀ سیستم گواهی بذر قرار دارد، در گرو سرمایهگذاری در فناوری و تجهیزات مدرن است.
با توجه به نرخ پایین نفوذ بذر گواهیشده در بسیاری از محصولات، نیاز به یک عزم ملی برای تغییر این الگو وجود دارد. حمایت مالی از تولیدکنندگان معتبر، میتواند قیمت تمامشدۀ بذر گواهیشده را به سطحی رقابتی برساند و کشاورزان را به سمت استفاده از این نهاده باکیفیت ترغیب کند. تنظیم بازار بذر و جلوگیری از خرید و فروش بذر ناسالم، مستلزم وجود عرضۀ کافی و با قیمت مناسب از سوی بخش رسمی است که این امر بدون پشتیبانی مالی میسر نمیشود.
شایان ذکر است بانک کشاورزی در راستای حمایت از ارتقای بهرهوری تولید و تقویت امنیت غذایی کشور، طی یک سال گذشته ۴۹ هزار و ۸۹۵ میلیارد ریال تسهیلات برای توسعه تولید بذر گواهیشده مقاوم و پربازده پرداخت کرده است. این بانک از ابتدای خرداد ۱۴۰۴ تا ابتدای خرداد ۱۴۰۵ در مجموع ۱۸۶ فقره تسهیلات به فعالان حوزه تولید بذر گواهیشده پرداخت کرده است؛ اقدامی که با هدف تقویت زنجیره تأمین نهادههای اساسی کشاورزی و ارتقای کیفیت تولید محصولات زراعی انجام شده است.
توسعه تولید بذر گواهیشده، یک مسئلۀ کاملاً فنی یا صرفاً کشاورزی نیست؛ بلکه یک اولویت راهبردی در تأمین امنیت غذایی و ارتقای بهرهوری پایدار در بخش کشاورزی محسوب میشود. بانک کشاورزی بهعنوان بازوی تأمین مالی این بخش، نقشی فراتر از یک نهاد اعتباری ایفا میکند. حمایت هدفمند این بانک توانسته بهعنوان یک محرک کلیدی، ضمن رفع تنگناهای مالی تولیدکنندگان، به افزایش کمی و کیفی تولید، توسعۀ زیرساختهای فنی و در نهایت افزایش ضریب نفوذ بذر گواهیشده در مزارع کشور منجر شود.
