مدیریت جامع حوزه آبخیز راهکار کلیدی بیابانزدایی

به گزارش داغ (دیده‌بان امنیت غذایی)، به نقل از پایگاه اطلاع رسانی وزارت جهاد کشاورزی، حسن وحید تأکید کرد که تمرکز صرف بر حکمرانی آب، بدون مدیریت یکپارچه سرزمین، نمی‌تواند چالش‌های زیست‌محیطی و بیابانی شدن اراضی کشور را برطرف کند.

وی اظهار داشت: یکی از مهم‌ ترین عوامل بیابانی شدن اراضی، مدیریت نادرست منابع آب است و هر زمان که حقابه‌های محیط ‌زیستی، دشت‌های سیلابی، تالاب‌ها و دریاچه‌ها تامین نشود، پوشش گیاهی از بین می‌رود و زمینه برای گسترش بیابان ‌زایی و شکل ‌گیری کانون‌های گرد و غبار فراهم می‌شود.

وحید با اشاره به نقش مداخلات انسانی در تشدید این روند افزود: سد سازی‌های گسترده و برداشت بی ‌رویه آب از چاه‌های کشاورزی از عوامل اصلی گسترش بیابان‌ زایی در کشور هستند.

وی ادامه داد: اکنون بیش از ۹۰۰ هزار هکتار از کانون‌های گرد و غبار ایران در مناطقی قرار دارند که دریاچه‌ها و تالاب‌های آن‌ها از جمله هامون و جازموریان خشک شده‌اند.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان با بیان این که خشکسالی و کاهش بارندگی نیز در بیابانزایی بی‌تاثیر نیست، تصریح کرد: در بسیاری از حوزه‌های آبخیز، سدها در بالادست احداث شده‌اند، اما حقابه پایین ‌دست و تالاب‌ها به اندازه کافی تامین نشده و همین مساله به بروز بحران گرد و غبار در استان‌هایی مانند خوزستان انجامیده است.

وی بر ضرورت تغییر رویکرد مدیریت منابع طبیعی تاکید کرد و گفت: کشور به مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز نیاز دارد به گونه ای که در آن همه دستگاه‌های مسئول و تمام عوامل تولید در یک حوزه آبخیز به صورت هماهنگ عمل کنند.

وحید اذعان داشت: حوزه آبخیز یک سیستم طبیعی به‌هم ‌پیوسته است و تصمیم‌ گیری‌های جزیره‌ای در استان‌های بالادست و پایین‌دست، پیامدهای زیست‌ محیطی گسترده‌ای به دنبال خواهد داشت.

وی ادامه داد: آمایش سرزمین نیز باید بر مبنای مرزهای طبیعی حوزه‌های آبخیز انجام شود، نه تنها بر مبنای مرزهای سیاسی استان‌ها، زیرا توسعه در مناطق بالادست، به طور مستقیم بر وضعیت منابع آب، خاک و اکوسیستم‌های پایین‌دست اثر می‌گذارد.

وحید درباره  لایحه آبخیزداری نیز گفت: این لایحه با هدف استقرار مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز تدوین شده و اگرچه در کارگروه تخصصی به تصویب رسیده است، اما همچنان در انتظار تصویب نهایی در کارگروه ملی قرار دارد.

وی افزود: اختلاف ‌نظرهایی درباره نحوه مدیریت آب و عوامل تولید، روند نهایی شدن این لایحه را با تاخیر روبرو کرده است.

وحید در پایان تأکید کرد: آب محصول حوزه آبخیز است؛ بنابراین حفظ منابع آب تنها با مدیریت خود آب امکان‌پذیر نیست، بلکه باید خاک، پوشش گیاهی، منابع طبیعی، اراضی کشاورزی و سایر عوامل موثر در تولید آب سالم به صورت یکپارچه مدیریت شوند. به اعتقاد وی، تنها از مسیر مدیریت جامع سرزمین و حوزه‌های آبخیز می‌توان روند بیابان‌زایی را کنترل و از تشدید بحران‌های زیست‌محیطی در کشور جلوگیری کرد.