نقش مؤثر بانک کشاورزی در تقویت امنیت غذایی کشور
امنیت غذایی تنها به معنای انباشت کالاهای اساسی در سیلوها و انبارها نیست، بلکه مفهومی بسیار گستردهتر و پویاتر است که دسترسی پایدار و اقتصادی آحاد جامعه به غذای کافی و سالم را در بر میگیرد. در کشوری مانند ایران که با محدودیتهای جدی منابع آب و خاک مواجه است و از سوی دیگر با تکانههای اقتصادی و تحریمهای بینالمللی دستوپنجه نرم میکند، تأمین این امنیت راهبردی بدون اتکا به یک نهاد مالی تخصصی و حامی در بخش کشاورزی، تقریباً غیرممکن به نظر میرسد.
بانک کشاورزی در این میان به مثابه ستون فقرات نظام تأمین مالی امنیت غذایی کشور عمل کرده است. اگرچه ممکن است نام این بانک در هیاهوی اخبار اقتصادی و سیاسی کمتر شنیده شود، اما رد پای حمایتهای آن را میتوان در جایجای سفرههای مردم و چرخه تولید محصولات راهبردی از گندم و جو گرفته تا دانههای روغنی و نهادههای دامی به وضوح مشاهده کرد.
نخستین و شاید مهمترین نقش بانک کشاورزی در تقویت امنیت غذایی را باید در مدیریت زنجیره تأمین مالی پایدار در بخش تولید جستجو کرد. کشاورزی ذاتاً فعالیتی آمیخته با ریسکهای طبیعی مانند خشکسالی، سیل و سرمازدگی گرفته تا ریسکهای بازاری همچون نوسانات شدید قیمت نهادهها و محصولات میباشد. در چنین فضایی اگر جریان تسهیلات و اعتبارات به موقع و متناسب با تقویم زراعی در اختیار کشاورز قرار نگیرد، چرخه تولید از همان ابتدا دچار اختلال میشود. بانک کشاورزی با درک عمیق این واقعیت شبکه گسترده شعب خود در اقصی نقاط کشور را به کانالهای تزریق نقدینگی به مویرگهای اقتصاد روستا تبدیل کرده است. این بانک با پرداخت تسهیلات سرمایه در گردش برای تأمین نهادههایی مانند بذر، کود و سموم شیمیایی در عمل امکان کشت به موقع و اصولی را برای کشاورزان خردهپا فراهم میآورد. اگر این حمایتهای مالی هدفمند وجود نداشت، کشاورز ناچار به خرید نسیه و با قیمتهای گزاف از بازار آزاد میشد و در نتیجه هزینه تمام شده تولید چنان افزایش مییافت که هم کشاورز متضرر میگشت و هم قیمت نهایی مواد غذایی در سفره مردم به شکل غیرقابل کنترلی جهش مییافت. بنابراین میتوان گفت که عملکرد بانک کشاورزی در تأمین مالی به موقع کشت، نخستین حلقه از زنجیره مهار تورم در بازار مواد غذایی است.
از منظری دیگر نقش بانک کشاورزی در توسعه زیرساختهای تولید و فرآوری محصولات کشاورزی نیز در تحلیل امنیت غذایی کشور بسیار حیاتی است. امنیت غذایی پایدار تنها با افزایش تولید محقق نمیشود بلکه نیازمند وجود شبکهای کارآمد برای نگهداری، فرآوری و انتقال محصولات از مزرعه به سفره است. در این راستا بانک کشاورزی در سال ۱۴۰۴ با تخصیص بالغ بر ۲۷۸ هزار میلیارد تومان منابع مالی، نقش اساسی در تقویت امنیت غذایی کشور و توسعه بخش کشاورزی ایفا کرده که این رقم نسبت به سال گذشته ۵۸ همت افزایش داشته است.
در نهایت باید اذعان داشت که امنیت غذایی یک پروژه نیست که بتوان برای آن تاریخ افتتاح و اختتام مشخص کرد، بلکه یک فرآیند مستمر و نیازمند مراقبت دائمی است. در این فرآیند طولانی و پرچالش، بانک کشاورزی همچون قلب تپندهای عمل کرده که خون نقدینگی را به رگهای پیکره عظیم کشاورزی ایران پمپاژ میکند. ارزیابی منصفانه عملکرد بانک کشاورزی نشان میدهد که این نهاد با وجود تمام محدودیتهای منابع مالی و فشارهای اقتصادی وارده بر شبکه بانکی کشور توانسته است با حفظ اولویتهای راهبردی، نقشی بیبدیل در حفظ و تقویت پایههای امنیت غذایی ایران ایفا کند. تداوم و تقویت این حمایتها نه یک انتخاب که ضرورتی انکارناپذیر برای تضمین ثبات و آرامش در سفرههای مردم و توسعه پایدار در پهنه سرزمینی ایران است.
