نقش ارزشمند بانک کشاورزی در حمایت از گندمکاران کشور
گندم در اقتصاد سیاسی ایران کالایی صرفاً مصرفی نیست؛ بلکه تکیهگاه اصلی سیاستهای جمعیتی، مهار تورم در سفره مردم و ابزار اصلی حفظ حوضههای آبریز در روستاها است. اگر زنجیره مالی این محصول استراتژیک از هم بگسلد تبعات آن فراتر از نوسان قیمت نان، تا مرز مهاجرتهای شتابان روستایی و فرونشست زمینهای کشاورزی پیش خواهد رفت.
وقتی سخن از خرید تضمینی به میان میآید ذهن مدیران به سمت انبارها و سیلوها و میزان ذخایر استراتژیک منحرف میشود. در حالی که کارکرد واقعی و عمیقتر خرید تضمینی، مهار ریسک تولید در فضایی انباشته از نا اطمینانیهای اقلیمی و اقتصادی است. کشاورز گندمکار در ایران با دو دشمن همزمان روبهروست: نخست خشکسالی و کاهش بارندگی که تولید را شکننده کرده و دوم، تورم انتظاری در بازار نهادهها میباشد. در چنین شرایطی اگر کشاورز نداند که محصولش در انتهای فصل با چه قیمتی و در چه بازه زمانیای از او خریداری میشود، منطق اقتصادی به او فرمان میدهد که یا سطح زیر کشت را کاهش دهد و یا به سمت کشتهای آببر پرسودتر غیرمجاز حرکت کند یا مهمتر از همه، سرمایه در گردش خود را در بازار آزاد قفل کند تا نقدینگیاش ذوب نشود.
تأمین نقدینگی گندمکاران را باید نه به عنوان یک بدهی دولتی بلکه به مثابه یک سرمایهگذاری زود هنگام در امنیت غذایی سال آینده نگاه کرد. وقتی کشاورز مطمئن باشد که چند هفته پس از تحویل محصول نقدینگی لازم برای خرید بذر گواهی شده و ادوات کشت پاییزه را در اختیار دارد، شاهد یک تغییر ساختاری در بهرهوری مزرعه خواهیم بود. در نقطه مقابل تأخیر در پرداخت، گندمکار را به سمت کشتهای دیرهنگام و کم بازده سوق میدهد که در نهایت حجم گندم استحصالی کشور و درجه وابستگی به واردات را تعیین میکند.
در این راستا بانک کشاورزی به منظور تأمین نقدینگی گندمکاران و حمایت از آنها از طرح اعتباری گندم رونمایی کرد. بر اساس این طرح پس از تحویل گندم و مشخص شدن بهای محصول، کیف پول گندمکاران معادل ۳۰ درصد ارزش کل گندم تحویلی شارژ میشود تا بتوانند تا زمان واریز وجه خرید تضمینی، نیازهای معیشتی و تولیدی خود را تأمین کنند. بر اساس این طرح پس از تحویل گندم به سیلوهای دولت و تعیین ارزش محصول، کیف پول «ترمه» در بستر گرینپی به میزان ۳۰ درصد بهای کل گندم تحویلی شارژ میشود و کشاورز میتواند از این اعتبار برای خرید از فروشگاههای طرف قرارداد چه برای تأمین نهاده و چه برای مایحتاج خانوار استفاده کند.
همواره بانک کشاورزی در زنجیره خرید تضمینی گندم فراتر از یک صندوق پرداخت دولتی و به مثابه یک شریان حیاتی در سیستم گردش مالی روستایی عمل کرده است. این بانک در سالهای اخیر با ایجاد سازوکار پرداخت متمرکز و الکترونیک موفق شده است شکاف تاریخی میان تاریخ تحویل گندم در سیلو و تاریخ نشستن وجه در حساب کشاورز را به شکل محسوسی کاهش دهد و از شکلگیری صفهای طاقتفرسای معطلی و بازار سیاه چکهای تضمینی جلوگیری کند. این بانک با تبدیل خود به حافظه مالی قابل اعتماد کشاورز توانسته اعتماد از دست رفته نسل جوان روستایی را تا حدودی بازسازی کند، اعتمادی که به معنای تداوم کشت گندم در سال زراعی آینده و تضمین امنیت غذایی کشور در برابر تکانههای بیرونی است.
