جایگاه ارزشمند بانک کشاورزی در پایداری زنجیره تأمین

در سال‌های اخیر پیچیده‌تر شدن ساختار تولید، گسترش صنایع تبدیلی، نوسان قیمت نهاده‌ها و فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی باعث شده است که روش‌های سنتی تأمین سرمایه در گردش دیگر پاسخگوی نیازهای متنوع و زمان‌بر این بخش نباشد. همین شرایط ضرورت طراحی ابزارهای نوین تأمین مالی را برجسته می‌سازد؛ ابزارهایی که نه تنها منابع مالی را سریع‌تر و کارآمدتر به دست تولیدکنندگان می‌رسانند، بلکه ساختارهای بازار را نیز شفاف‌تر و پایدارتر می‌کنند.
در این میان بانک کشاورزی به‌عنوان تنها نهاد بانکی تخصصی کشور در حوزه کشاورزی، نقش محوری در توسعه و پیاده‌سازی این ابزارهای نوین دارد. این بانک با شناخت دقیق از ماهیت چرخه‌های تولید، ریسک‌های فصلی، نیازهای نقدینگی در بازه‌های زمانی خاص و دشواری‌های عرضه و تقاضا، می‌تواند محصولات مالی متناسب با شرایط واقعی فعالان زنجیره ارزش کشاورزی طراحی کند. ابزارهایی مانند قراردادهای تأمین مالی مبتنی بر جریان نقدی، اوراق گام برای بخش کشاورزی، ابزارهای خرید دین مبتنی بر فاکتورهای خرید نهاده و سازوکارهای اعتبار اسنادی داخلی می‌توانند نمونه‌هایی از این نوآوری‌ها باشند؛ ابزارهایی که امکان تأمین سرمایه در گردش را بدون افزایش بار بدهی سنگین و با سرعت بیشتر فراهم می‌کنند.
بانک کشاورزی از طریق توسعه چنین ابزارهایی نه تنها منابع مالی را به‌موقع در اختیار بهره‌برداران قرار می‌دهد، بلکه به پایداری زنجیره تأمین نیز کمک می‌کند. به عنوان مثال استفاده از ابزارهای مبتنی بر زنجیره ارزش باعث می‌شود تأمین مالی دقیقاً در همان نقاطی تزریق شود که تولیدکننده با نیاز نقدینگی مواجه است یا ابزارهایی که بر مبنای مطالبات خرید نهاده طراحی شده‌اند، ریسک را کاهش داده و امکان قیمت‌گذاری عادلانه‌تر را فراهم می‌آورند. از سوی دیگر بهره‌گیری از سامانه‌های دیجیتال و داده ‌محور، بانک را قادر می‌سازد تا رفتارهای مالی و الگوهای تولید کشاورزان را بهتر تحلیل کرده و ابزارهای سرمایه در گردش را متناسب با ظرفیت واقعی و ریسک‌پذیری آن‌ها ارائه کند.
نقش بانک کشاورزی تنها در تأمین مالی خلاصه نمی‌شود؛ این بانک می‌تواند از طریق ارتقاء سواد مالی کشاورزان، آموزش در زمینه استفاده از ابزارهای نوین و ایجاد زیرساخت‌های اعتباری و اطلاعاتی، زمینه استفاده مؤثر از این ابزارها را فراهم کند. توانمندسازی فعالان بخش کشاورزی برای استفاده از روش‌های جدید، موجب کاهش اتکای آنان به تسهیلات پرهزینه کوتاه ‌مدت و افزایش ظرفیت تولیدی‌شان می‌شود. از سوی دیگر همکاری بانک با نهادهای سیاست‌گذار و تنظیم‌گر می‌تواند مسیر استانداردسازی و توسعه این ابزارها را هموار کند و به شکل‌گیری بازاری کارآمد و قابل پیش‌بینی برای تأمین سرمایه در گردش منجر شود.
در این راستا با هماهنگی بانک کشاورزی، در حال حاضر شرکت‌های تابعه مؤسسه جهاد استقلال بیش از ۸۰ درصد واردات نهاده های دامی خود را از مسیر ابزار تأمین مالی نوی‌پو و با کارمزد صفر درصد به فروش می‌رسانند.
طراحی ابزارهای نوین تأمین سرمایه در گردش نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای پایداری تولید کشاورزی و تاب‌آوری سیستم غذایی کشور است. بانک کشاورزی با تکیه بر تجربه تخصصی و دسترسی گسترده به زنجیره‌های تولید، می‌تواند همچون موتور محرکه‌ای عمل کند که این ابزارها را از سطح برنامه‌ریزی به اجرا رسانده و آن‌ها را به بخش جدایی‌ناپذیر ساختار مالی کشاورزی کشور تبدیل نماید.