نقش راهبردی سازمان دامپزشکی کشور در تأمین امنیت غذایی

امنیت غذایی مفهومی چهاربعدی شامل فراهمی، دسترسی، سلامت و پایداری مواد غذایی است. سازمان دامپزشکی به طور مستقیم و غیرمستقیم بر تمامی این ارکان، به ویژه دو رکن فراهمی و سلامت، اثرگذار است. این نقش را می‌توان در قالب دو محور اصلی کمیت و کیفیت تحلیل کرد.

متداول‌ترین تصور از دامپزشکی، درمان حیوان بیمار است، اما تأثیر عمیق‌تر آن در اقتصاد تولید و پیشگیری از هدررفت منابع نمایان می‌شود. مهمترین کمک دامپزشکی به کمیت غذا، از طریق کنترل بیماری‌ها و کاهش تلفات دامی است. همواره بخشی از غذای تولیدی کشور در اثر تلفات و ضایعات از بین می‌رود . دامپزشکی با کنترل بیماری‌های دام، طیور، زنبور عسل و آبزیان، نقش کلیدی در کاهش این تلفات ایفا می‌کند. با توجه به ارزش بالای تولیدات کشاورزی، هر درصد کاهش در تلفات، صرفه‌جویی اقتصادی هنگفتی را به همراه دارد و به پایداری منابع آب و خاک نیز کمک می‌کند. سرمایه دامی کشور به عنوان دومین سرمایه ملی پس از نفت تلقی می‌شود. حفاظت از این سرمایه در برابر بیماری‌های واگیرداری مانند تب برفکی یا طاعون نشخوارکنندگان، که می‌توانند خسارات سنگینی به بار آورند، وظیفه‌ای راهبردی است که پایداری تولید غذا را تضمین می‌کند.

اگرچه در کشور ما گاهی تأکید بر کمیت تولید، باعث کم‌توجهی به کیفیت شده است، اما ایمنی غذا یکی از حیاتی‌ترین ارکان امنیت غذایی است و دامپزشکی خط مقدم دفاع در این حوزه محسوب می‌شود.

بخش اعظم بیماری‌های عفونی نوظهور منشأ دامی دارند. بیماری‌هایی مانند تب مالت، سل، سیاه‌زخم و کیست هیداتیک مستقیماً از طریق تماس با دام یا مصرف فرآورده‌های آلوده به انسان منتقل می‌شوند. دامپزشکی با واکسیناسیون گسترده دام‌ها و نظارت بر کشتارگاه‌ها، از ورود این عوامل بیماری‌زا به چرخه غذایی جلوگیری می‌کند.

سازمان دامپزشکی را باید ستون پنهان امنیت غذایی نامید. نقشی که اگر به درستی ایفا نشود، نه تنها سفره مردم از نظر کمیت دچار مشکل می‌شود، بلکه سلامت جامعه با مخاطرات جدی روبه‌رو خواهد شد. این نهاد با رویکرد پیشگیرانه خود، توانسته از مزرعه و دامداری تا بازار مصرف، ضامن بقا و سلامت زنجیره تأمین مواد پروتئینی باشد. حمایت همه‌جانبه از این بخش و ارتقای جایگاه آن در اسناد بالادستی، سرمایه‌گذاری مستقیم برای فردایی سالم‌تر و با امنیت غذایی بالاتر است.