نقش سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران در بازار کالاهای اساسی و ارزانسازی معیشت مردم
در شرایطی که تورم فزاینده و کاهش قدرت خرید، سفره خانوارهای ایرانی به ویژه دهکهای کمدرآمد را نشانه رفته است، هرگونه ایده و اقدامی که نوید بخش ارزان سازی معیشت باشد، با استقبال عمومی مواجه میشود. ورود سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران به عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی به بازار کالاهای اساسی (فراتر از میوه و ترهبار) یکی از این طرحها میباشد که هم وعدههای امید بخش دارد و هم پرسشهای اساسی را در مورد ساختار اقتصادی، رقابت و پایداری آن ایجاد میکند.
مهمترین برگ برنده سازمان میادین در ورود به بازار کالاهای اساسی، ساختار توزیعی آن است. این سازمان با داشتن شبکه گستردهای از میادین اصلی و بازارهای محلی در سطح شهر تهران، در عمل توانایی ایجاد یک زنجیره تأمین موازی و بزرگ مقیاس را دارد.
مدل کسب و کار سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران مبتنی بر خرید مستقیم از تولیدکنندگان یا واردکنندگان عمده و فروش با حداقل سود ممکن (معمولاً ۵ تا ۸ درصد) به مصرفکننده نهایی است. این مدل در نقطه مقابل زنجیره سنتی توزیع قرار دارد که ممکن است کالا را از چندین دست واسطه (عمده فروش و یا خرده فروش) عبور دهد و هر کدام سودی به قیمت نهایی اضافه کنند.
به عنوان یک نهاد عمومی، سازمان میادین از برخی هزینههای بخش خصوصی مانند اجاره بهای سنگین فضاهای تجاری در سطح شهر معاف است و تمرکز آن به جای سودآوری حداکثری بر خدمات رسانی است. این مزیت به این سازمان اجازه میدهد تا کالاها را با حاشیه سود بسیار پایینتر عرضه کند.
حضور یک عرضهکننده بزرگ و کم سود در بازار میتواند به عنوان یک لنگر قیمتی عمل کند. وقتی سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران یک کالای اساسی را با قیمتی مشخص عرضه میکند، سایر خرده فروشان و بازارهای موازی برای حفظ مشتری، ناچار به تعدیل قیمتهای خود میشوند یا حداقل انگیزه افزایش بیرویه قیمت را از دست میدهند.
با گسترش بازارهای محلی در محلات مختلف شهر، به ویژه مناطق کم برخوردارتر، امکان دسترسی اقشار مختلف جامعه به کالاهای اساسی با قیمت مناسب فراهم میشود و این موضوع به کاهش فاصله طبقاتی در حوزه تغذیه کمک میکند.
بزرگترین انتقاد به این مدل، ورود یک نهاد عمومی با امکانات و حمایتهای دولتی (مانند معافیتهای مالیاتی، اجاره بهای اندک و…) به بازاری است که خرده فروشان و صنفهای خصوصی در آن فعالیت میکنند. این امر میتواند به تضعیف کسب و کارهای خرد و سنتی منجر شود که توان رقابت با چنین غول توزیعی را ندارند و البته این موضوع نیازمند طراحی مدلی برای همکاری یا جبران است.
طبق گزارش سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران، برای ایام پایانی سال جاری خرید مستقیم خرما، پرتقال و سیب انجام شده و این محصولات در سردخانههای تهران و شهرهای شمال و غرب کشور ذخیرهسازی شده است. همچنین خرمای ماه مبارک رمضان به اندازه کافی تعبیه شده و عرضه خواهد شد و کالاهای اساسی و میوههای با کیفیت و قیمت مناسب در ماه رمضان و شب عید تأمین شده است.
ورود سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران به بازار کالاهای اساسی، یک اقدام جسورانه با پتانسیل بالا برای کاهش قیمت تمام شده کالاها و حمایت از معیشت مردم است. این مدل میتواند با ایجاد رقابت و شکستن انحصارهای توزیعی، به نفع مصرفکننده تمام شود. با این حال موفقیت آن در گرو طراحی دقیق، شفافیت کامل و هوشمندی در مدیریت تعامل با بخش خصوصی است تا از تبدیل شدن آن به یک رقیب نابرابر و مخرب برای اقتصاد خرد و سنتی کشور جلوگیری شود.
