جایگاه مهم بانک کشاورزی در اقتصاد و امنیت غذایی کشور
در منظومه پیچیده اقتصاد ملی، بانک کشاورزی نه صرفاً یک نهاد مالی، که یک نهاد توسعهای راهبردی است که نقش آن فراتر از ارائه خدمات بانکی معمولی تعریف میشود. این بانک بهمثابه پلی میان سیاستهای کلان اقتصادی و واقعیتهای ملموس بخش کشاورزی عمل میکند؛ بخشی که اگرچه سهم آن در تولید ناخالص داخلی ممکن است در نگاه اول کم نمایانده شود، اما اهمیت استراتژیک آن در تأمین امنیت غذایی، ایجاد اشتغال، توسعه منطقهای و حفظ ثبات اجتماعی غیر قابل انکار است.
اهمیت بانک کشاورزی را باید در بستر مفهوم امنیت غذایی تحلیل کرد. امنیت غذایی صرفاً به معنای در دسترس بودن غذا نیست، بلکه دسترسی پایدار به منابع غذایی کافی، سالم و مغذی برای یک زندگی فعال و سالم را شامل میشود. در این میان، بانک کشاورزی با تأمین مالی زنجیره ارزش کشاورزی، جریان حیاتی سرمایه را به بخشی تزریق میکند که با ریسکهای طبیعی و نوسانات بازار دستبهگریبان است. بدون این پشتوانه مالی بسیاری از کشاورزان، بهویژه خرده مالکان که ستون فقرات تولید غذایی بسیاری از جوامع هستند، قادر به ادامه فعالیت نخواهند بود.
نقش این بانک در رونق اقتصاد ملی نیز چند لایه است. اولاً با سرمایهگذاری در بهرهوری بخش کشاورزی، به کاهش وابستگی واردات مواد غذایی و صرفهجویی در مصرف منابع ارزی کشور کمک میکند. ثانیاً توسعه کشاورزی محرک ایجاد شغل در مشاغل مرتبط و جلوگیری از مهاجرتهای بیرویه روستاییان است که خود به توزیع متعادلتر جمعیت و کاهش فشار بر کلان شهرها میانجامد. ثالثاً بانک کشاورزی با توسعه مالی روستایی و ارائه خدمات به جوامع محلی، بهطور غیرمستقیم به کاهش فقر و افزایش درآمد سرانه در مناطق کمتر توسعه یافته یاری میرساند که این خود تقاضای داخلی را تحریک کرده و چرخه اقتصادی را به حرکت درمیآورد.
براساس گزارش روابط عمومی بانک کشاورزی، مجموع تسهیلات پرداختی این بانک و تأمین مالی گندم در نه ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴ به بیش از ۱۸۸۶ هزار میلیارد ریال رسید که بالغ بر۱۵۸۶ هزار میلیارد ریال در قالب ۴۸۰ هزار فقره تسهیلات و ۳۰۰ هزار میلیارد ریال بابت تأمین مالی گندم بوده است. تسهیلات پرداختی بانک کشاورزی در نه ماهه ابتدای سال جاری نسبت به مقطع مشابه سال گذشته ۲۸ درصد معادل ۳۴۹ هزار میلیارد ریال رشد داشته است.
در چشمانداز آینده، نقش بانک کشاورزی با ظهور چالشهای نوینی چون تغییرات اقلیمی، کمبود آب، و ضرورت گذار به کشاورزی پایدار و دانشبنیان، پیچیدهتر خواهد شد. این بانک دیگر نمیتواند تنها یک تسهیلکننده مالی باشد، بلکه باید به یک تسهیلگر تحول تبدیل شود که با ترویج نوآوری، سرمایهگذاری در فناوریهای کممصرف آب، کشاورزی قراردادی و توسعه زنجیره ارزش، به افزایش تابآوری بخش کشاورزی و تضمین امنیت غذایی در بلند مدت کمک کند.
بانک کشاورزی را باید حلقه اتصال حیاتی بین زمین و سفره، بین تولیدکننده و مصرفکننده و بین اقتصاد ملی و امنیت استراتژیک دانست. قدرت و اثربخشی این نهاد تابعی از کیفیت حکمرانی، شفافیت در تخصیص منابع و همسویی آن با یک نقشه راه جامع برای کشاورزی ملی است. هرگونه سرمایهگذاری در تقویت این بانک، در حقیقت سرمایهگذاری در خودکفایی غذایی، ثبات اجتماعی و رونق اقتصادی پایدار است؛ گزینهای که امروزه به یکی از ارکان اساسی اقتصاد مقاومتی و امنیت ملی کشور بدل شده است.
