توسعه میادین میوه و ترهبار؛ رکنی فراموششده در پایداری شهری
در اندیشه توسعه شهری معاصر، آنجا که سخن از زیرساختهای حیاتی به میان میآید، معمولاً شبکههای حمل و نقل، فضاهای سبز و تاسیسات خدماتی در کانون توجه قرار میگیرند. اما یکی از ارکان اساسی که پیوند مستقیمی با سلامت عمومی، عدالت اجتماعی و تابآوری اقتصادی شهرها دارد، نظام توزیع مواد غذایی و بهطور خاص میادین میوه و ترهبار است. توسعه برنامهریزیشده و هوشمند این میادین، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی است که در قلب امنیت غذایی و پویایی اقتصادی کلانشهرها میتپد.
میادین میوه و ترهبار به مثابه شریانهای توزیع مواد غذایی، نقشی فراتر از مکانهای خرید روزمره ایفا میکنند. این مراکز، حلقه واسط حیاتی بین تولیدکنندگان مناطق پیرامونی و مصرفکنندگان شهری هستند. فقدان یا کمبود آنها در سطوح مختلف شهر، زنجیره تأمین را طولانی و پیچیده میکند و نتیجه آن افزایش هزینههای واسطهگری، رشد قیمت نهایی و اتلاف گسترده محصولات کشاورزی به دلیل عدم دسترسی به بازارهای متنوع و نزدیک است. از این منظر، توسعه متوازن میادین در پهنه شهر، به معنی کوتاه کردن فاصله جغرافیایی و اقتصادی بین مزرعه و سفره است.
میادین طراحی شده و مدیریت شده فرصتی برای ساماندهی فضایی و کالبدی فعالیتهای مرتبط با توزیع مواد غذایی میباشند. تمرکز این فعالیتها در مکانهای مناسب، از ترافیک بیرویه کامیونهای حمل محصول در معابر مسکونی میکاهد، مشکلات بهداشتی ناشی از پراکندگی دستفروشیهای غیر مجاز را کاهش میدهد و امکان مدیریت پسماندهای ارگانیک و بازیافت را فراهم میسازد. در واقع، یک میدان میوه و ترهبار مدرن، تنها یک بازار نیست بلکه یک زیرساخت شهری چند عملکردی است که میتواند به کانونی برای توسعه محلی، ایجاد اشتغال و حتی تعاملات اجتماعی تبدیل شود.
شبکه یکپارچه میادین شهری، ستون فقرات یک زنجیره تأمین تابآور را تشکیل میدهد. در شرایط بحرانی، وجود این شبکه توزیع منسجم و قابل کنترل، امکان تأمین مستمر و عادلانه مواد غذایی اساسی برای جمعیت شهری را فراهم میآورد. این میادین میتوانند به عنوان مراکز ذخیره و توزیع اضطراری عمل کنند و از ایجاد هراس و کمبودهای مصنوعی جلوگیری نمایند.
باتوجه به اهمیت این موضوع، در ۶ دیماه دو بازار در منطقه ۵، دو بازار در منطقه ۲۰ و یک بازار در منطقه ۱۴ توسط سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران افتتاح شده است. بازارهای شهید شجاعی در منطقه ۱۴، قشقایی و ملکآباد در منطقه ۲۰ و بازارهای شهید صالحی و بهار در منطقه ۵ این بازارها هستند.
توسعه میادین میوه و ترهبار توسط شهرداری تهران سرمایهگذاری در سلامت عمومی، انسجام اجتماعی و ثبات اقتصادی شهر است. این کار اقدامی زیربنایی است که بازدهی آن نه تنها در ترازنامه مالی خانوارها، که در شاخصهای سلامت جامعه، کاهش ضایعات غذایی و تابآوری شهری نمایان میشود. شهرهایی که این رکن حیاتی را بهدرستی در طرحهای توسعه خود گنجاندهاند، گامی بلند به سوی شهری انسانیتر، عادلانهتر و پایدارتر برداشتهاند.
