اهمیت توسعه صنعت پرورش میگو در کشور
صنعت پرورش میگو در ایران، بهعنوان یکی از ظرفیتهای استراتژیک و باارزش در بخش شیلات و آبزیپروری، میتواند نقشی تعیینکننده در تأمین امنیت غذایی، ایجاد اشتغال پایدار و افزایش درآمدهای ارزی غیرنفتی ایفا کند. موقعیت جغرافیایی ممتاز ایران با دسترسی به گستره وسیعی از سواحل جنوبی در کرانههای دریای عمان و خلیج فارس، شرایط محیطی مناسب برای پرورش گونههای باارزش میگو و همچنین پتانسیل قابل توجه در بازارهای داخلی و خارجی، همگی فرصتی بیبدیل را برای توسعه کمی و کیفی این صنعت فراهم کردهاند. در این میان، وزارت جهاد کشاورزی بهعنوان متولی اصلی بخش کشاورزی و شیلات، نقشی محوری و همهجانبه در هدایت، حمایت و رفع موانع توسعه این صنعت بر عهده دارد.
افزایش تولید میگو تنها به معنای افزایش حجم فیزیکی محصول نیست، بلکه گامی در جهت تحقق اهداف کلانتری چون تنوع بخشی به اقتصاد ملی، توسعه متوازن مناطق ساحلی و ارتقاء سبد صادرات غیر نفتی کشور میباشد. میگو به دلیل ارزش غذایی بالا و قیمت قابل قبول در بازارهای جهانی، یک کالای ارزآور محسوب میشود. بنابراین سرمایهگذاری در این بخش میتواند به کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، ایجاد ثبات اقتصادی در مناطق محروم ساحلی و بهبود تراز تجاری کشور کمک کند. علاوه بر این، صنعت پرورش میگو از زنجیره ارزش گستردهای برخوردار است که شامل بخشهای تولید لارو، غذا دهی، پرورش، فرآوری، بستهبندی، حمل و نقل و بازاریابی میشود و توسعه آن میتواند اشتغال مستقیم و غیرمستقیم قابل توجهی در کشور ایجاد نماید.
با وجود پتانسیلهای بالا این صنعت با چالشهای مهمی مواجه است که توسعه پایدار آن را با مشکل روبرو کرده است. بیماریها و تلفات دورهای، یکی از عمدهترین مشکلات پرورشدهندگان است که ضرورت مدیریت بهداشتی مزارع و تحقیقات در زمینه ژنتیک و مقاومتسازی را پررنگ میکند. محدودیت منابع آبی و چالش کیفیت آب در مناطق ساحلی نیز از جمله مسائل جدی است که نیازمند راهکارهای فناورانه و مدیریت بهینه منابع است. از سوی دیگر، ضعف در زنجیره فرآوری و بستهبندی و عدم دستیابی به استانداردهای بینالمللی در برخی موارد، باعث کاهش رقابتپذیری محصول ایرانی در بازارهای جهانی میشود. همچنین، نا اطمینانیهای بازار، نوسانات قیمت و محدودیت در دسترسی به بازارهای هدف به دلیل مسائل بینالمللی، از دیگر موانعی است که تولیدکنندگان با آن روبرو هستند.
در این بستر، نقش وزارت جهاد کشاورزی بسیار فراتر از یک نهاد نظارتی است و به عنوان هماهنگکننده، تسهیلگر و حامی استراتژیک عمل میکند. سرمایهگذاری در مراکز پژوهشی شیلاتی برای مقابله با بیماریها، بهبود نژاد، تولید لاروهای باکیفیت و توسعه روشهای پرورش متراکم و کم آببر، از وظایف حیاتی این وزارتخانه است. انتقال یافتههای پژوهشی به مزارع از طریق نظام ترویج و آموزش بهرهبرداران نیز گام بعدی و ضروری است. وزارت جهاد کشاورزی میتواند با تسهیلگری و جذب سرمایهگذاری، در توسعه زیرساختهای کلیدی مانند ایستگاههای تکثیر و پرورش لارو، کارخانههای تولید خوراک، واحدهای فرآوری و بستهبندی مدرن، سردخانهها و سیستمهای حملونقل ویژه مشارکت کند. این اقدامات به طور مستقیم بر کیفیت نهایی محصول و کاهش ضایعات این صنعت تأثیر میگذارد.
بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، میزان تولید میگو با ۳۷ درصد افزایش در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳ به بیش از ۵۰ هزار تن رسیده است. امسال سطح زیر کشت میگو در استخرهای پرورشی کشور به ۱۷ هزار و ۸۹۰ هکتار رسیده که تاکنون از سطح ۱۳ هزار و ۶۳۸ هکتار آن برداشت انجام شده است.
توسعه صنعت میگو یک فرصت ملی است که به همکاری هماهنگ تمامی اجزای نظام، از جمله دولت، بخش خصوصی، تشکلهای صنفی، پژوهشگران و جامعه محلی نیاز دارد. وزارت جهاد کشاورزی و سازمان شیلات ایران به عنوان رهبر این هماهنگی، باید با درایت و برنامهریزی، نه تنها موانع تولید را برطرف کند، بلکه زنجیره ارزش را به گونهای کامل کند که محصول نهایی بتواند در بازارهای جهانی با قدرت رقابت کرده و منافع اقتصادی پایدار را برای کشور و به ویژه جوامع ساحلی به ارمغان آورد. موفقیت در این مسیر، علاوه بر افزایش تولید، به معنای ارتقاء کیفیت، پایداری زیست محیطی و رونق اقتصادی پایدار خواهد بود.
