حذف واسطهها در توزیع نهادههای دامی، راهبردی برای تحقق امنیت غذایی و توسعه پایدار
صنعت دامپروری به عنوان بخشی حیاتی از امنیت غذایی هر کشوری، همواره با چالشهای متعددی روبهرو بوده است که یکی از مهمترین آنها، نحوه توزیع نهادههای دامی است. در این میان، حضور واسطههای متعدد در زنجیره تأمین، پیامدهای اقتصادی و عملیاتی قابل توجهی برای دامداران و در نهایت برای مصرفکنندگان به همراه داشته است. در این تحلیل، به اهمیت حذف واسطهها و نقش شرکت پشتیبانی امور دام به عنوان نهاد تنظیمگر و تسهیلگر میپردازیم.
وجود لایههای متعدد واسطه در چرخه تأمین نهادههای دامی، به افزایش قیمت تمامشده برای دامدار منجر میشود. هر واسطه بنا به دلایلی همچون هزینههای حملونقل، سود تجاری و گاه انبارداری، درصدی به قیمت اولیه کالا اضافه میکند که در نهایت بار مالی آن بر دوش دامدار قرار میگیرد. این افزایش هزینهها، سودآوری واحدهای دامپروری را کاهش داده و در مواردی، ادامه فعالیت را برای دامداران خردهپا و متوسط با مشکل مواجه میسازد.
از سوی دیگر، واسطهها ممکن است به دلیل عدم تخصص کافی یا اولویت منافع تجاری، نهادههای با کیفیت پایینتر را در بازار عرضه کنند یا در زمانهای بحرانی با احتکار کالا، کمبود مصنوعی ایجاد نمایند. این امر نه تنها به تولید آسیب میزند، بلکه امنیت غذایی کشور را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
شرکت پشتیبانی امور دام کشور به عنوان یک نهاد تخصصی و دولتی، میتواند با طراحی و اجرای سیستم توزیع مستقیم نهادهها، واسطههای غیرضروری را حذف کرده و ارتباط مستقیم بین تولیدکننده نهاده و دامدار برقرار نماید. این رویکرد چندین مزیت کلیدی دارد، با حذف سودهای چندلایه واسطهها، قیمت نهادهها برای دامدار کاهش یافته و حاشیه سود واحدهای دامپروری بهبود مییابد. این موضوع به ویژه در شرایط تورمی و افزایش هزینههای تولید، میتواند به ادامه فعالیت اقتصادی دامداران کمک شایانی کند. شرکت پشتیبانی امور دام کشور میتواند با نظارت مستقیم بر فرآیند تولید و واردات نهادهها، کیفیت و استاندارد محصولات را تضمین نماید. این امر سلامت دامها و در نهایت سلامت محصولات دامی عرضهشده به مصرفکننده را ارتقا میبخشد. این شرکت با ایجاد ذخایر استراتژیک و سیستم توزیع کنترلشده، میتواند در دوران بحران، جریان پایدار نهادهها را حفظ کند و از اختلال در تولید جلوگیری نماید. سیستم توزیع متمرکز و ثبت شده، دادههای دقیقی از مصرف نهادهها در اختیار تصمیمگیران قرار میدهد که برای برنامهریزی کلان، پیشبینی نیازها و حتی سیاستگذاریهای حمایتی ضروری است.
اگرچه حذف واسطهها از طریق یک نهاد متمرکز مانند شرکت پشتیبانی امور دام کشور مزایای زیادی دارد، اما موفقیت این مدل منوط به مدیریت کارآمد، شفافیت در فرآیندها و جلوگیری از بروکراسی پیچیده است. خطر تبدیل شدن این شرکت به یک انحصارگر جدید که خود میتواند مشکلات مشابه واسطهها را ایجاد کند، وجود دارد. بنابراین، طراحی مکانیسمهای نظارتی، مشارکت بخش خصوصی در قالب شراکتهای کنترل شده و استفاده از فناوریهای دیجیتال برای ردیابی و توزیع هوشمند نهادهها ضروری به نظر میرسد.
در این راستا وزارت جهاد کشاورزی با هدف ساماندهی بازار نهادههای دامی و رفع گلایههای تولیدکنندگان درباره نرسیدن نهادهها با قیمت مصوب، گام تازهای را برداشته است. بر اساس این طرح که از اول آذرماه اجرایی شده است، شرکتهای دولتی موظف هستند توزیع کالاهای اساسی را خود به عهده بگیرند و در همین راستا شرکت پشتیبانی امور دام کشور، وظیفه توزیع نهادههای دامی را پذیرفته و این فعالیت خود را آغاز کرده است.
حذف واسطههای غیرضروری در توزیع نهادههای دامی نه تنها یک اقدام اقتصادی، بلکه اقدامی راهبردی برای افزایش تابآوری زنجیره تولید محصولات دامی و حفظ امنیت غذایی است. شرکت پشتیبانی امور دام کشور در صورت برخورداری از مدیریت کارآمد، شفاف و پاسخگو، میتواند نقش محوری در تحقق این هدف ایفا کند. موفقیت این مسیر نیازمند عزم ملی، پشتیبانی قانونی و همراهی ذینفعان اصلی یعنی دامداران است تا بتوان در نهایت به صنعت دامپروری پایدار، رقابتپذیر و متکی بر تولید داخلی دست یافت.
