مکانیزاسیون کشاورزی، زیربنای تحول تولید و نقش راهبردی بانک کشاورزی در تأمین مالی آن
کشاورزی ایران با پارادوکسی عمیق دست‌به‌گریبان است. از یک‌سو وسعت اراضی قابل‌کشت و تنوع اقلیمی، ظرفیتی عظیم برای تولید انبوه فراهم آورده و از سوی دیگر اندازه اراضی کشاورزی که در عمل توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات سنگین و پیشرفته را با چالش مواجه ساخته است.
با این حال رشد و توسعه مکانیزاسیون در بخش کشاورزی کشور نه یک انتخاب و بلکه یک ضرورت برای بقای کشاورزی است. این ضرورت از چند منبع تغذیه می‌شود. افزایش جمعیت و امنیت غذایی که نیازمند افزایش تولید در واحد سطح است، کمبود نیروی کار ماهر و افزایش هزینه آن، محدودیت منابع آب و خاک که ایجاب می‌کند عملیات کشاورزی با دقت و سرعت بیشتری انجام شود تا از هدررفت نهاده‌ها جلوگیری گردد و در نهایت، رقابت‌پذیری در بازارهای داخلی و خارجی که بدون کاهش هزینه تمام شده از طریق بهره‌وری بالاتر، ممکن نیست.
مکانیزاسیون در این چارچوب، کارکردهایی فراتر از جایگزینی نیروی انسانی با ماشین دارد، از جمله کاهش زمان عملیات و انجام به‌موقع آن، افزایش دقت در کاشت، داشت و برداشت و کیفیت بخشی به محصول نهایی از طریق برداشت و فرآوری به‌هنگام. یافته‌های پژوهشی نیز مؤید آن است که مکانیزاسیون، کلیدی‌ترین عنصر در دستیابی به اهداف توسعه روستایی و کشاورزی پایدار محسوب می‌شود.
نقش بانک کشاورزی نیز پر کردن همان شکاف ساختاری و تبدیل ضرورت اقتصادی مکانیزاسیون به امکان عملی برای کشاورز خرده‌پا است. این نقش، فراتر از یک وام‌دهنده صرف، به مثابه عامل اجرایی سیاست‌های توسعه‌ای وزارت جهاد کشاورزی تعریف می‌شود. اقدامات این بانک در سال‌های اخیر، نشان‌دهنده عزمی جدی برای تغییر و بهبود وضعیت در بخش کشاورزی کشور است.
قابل توجه است که این بانک برای تأمین مالی بخش ماشین‌آلات و ادوات کشاورزی طی چهار ماهه نخست سال جاری، ۶۲۵ فقره تسهیلات مکانیزاسیون به ارزش ۶۶۳۸ میلیارد ریال به متقاضیان واجد شرایط پرداخت کرده است. همچنین براساس گزارش‌ها، تسهیلات پرداختی بانک کشاورزی در حوزه مکانیزاسیون نسبت به ۳۱۶ فقره تسهیلات پرداختی به مبلغ ۲۷۱۶ میلیارد ریال در مدت مشابه سال ۱۴۰۴، از نظر تعداد با رشد ۹۸ درصدی و از حیث مبلغ با جهش ۱۴۴ درصدی همراه بوده است.
بانک کشاورزی با نقش تسهیل‌گری خود، بستر مالی این تحولات را فراهم می‌آورد اما موفقیت نهایی در گرو هماهنگی آن با سایر نهادها، از جمله مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی به‌عنوان متولی سیاست‌گذاری و مؤسسات تحقیقاتی برای بومی‌سازی فناوری و نظام ترویج برای انتقال دانش به مزرعه است. گذار از کشاورزی سنتی به صنعتی، سفری جمعی است که تأمین مالی تنها یکی از ارکان آن و هر چند رکنی حیاتی، به شمار می‌رود.
